Đậu mùa – Wikipedia tiếng Việt

Đậu mùa – Wikipedia tiếng Việt

Đậu mùa từng là một căn bệnh truyền nhiễm của riêng loài người, gây bởi hai dạng virus Variola majorVariola minor.[1] Đậu mùa có tên gọi tiếng Latinh là variola hay variola vera, trong đó từ varius có nguồn gốc nghĩa là “có nốt”, hoặc varus, nghĩa là “mụn nhọt”. Tiếng Anh danh từ “smallpox”, được sử dụng đầu tiên vào thế kỷ 15 để phân biệt với biến dạng “great pox” (bệnh giang mai).[2]

Đậu mùa gây bệnh trong các mạch máu nhỏ ở da, miệng và cổ họng. Ở vùng da, bệnh gây ra những vết ban nổi sần đỏ đặc trưng, sau đó da bị phồng rộp những vết sần chứa nước. Virus V major độc hại hơn, gây tử vong trong số 30-35% bệnh nhân. V minor gây dạng bệnh nhẹ hơn, giết khoảng 1% bệnh nhân.[3] Biến chứng lâu dài của việc nhiễm V major là các sẹo đặc trưng, thường là ở mặt, ở 65-85% số nạn nhân. Nạn nhân cũng có thể bị mù vì giác mạc bị sẹo. Phái nam còn có thể bị hiếm muộn. Dị hình ở các chi do chứng viêm khớp và viêm khớp xương mãn tính là biến chứng ít gặp hơn, xuất hiện ở khoảng 2-5% các trường hợp nhiễm bệnh..

Đậu mùa xuất hiện vào khoảng 10.000 năm trước Công nguyên.[2] Chứng tích xưa nhất của bệnh đậu mùa là những vết mụn mủ trên xác ướp của Pharaon Ramses V thời Ai Cập cổ đại.[4] Căn bệnh này đã giết chết khoảng 400.000 người dân châu Âu mỗi năm trong những năm cuối thế kỷ 18, trong đó có 5 quốc vương đương tại vị.[5] Bệnh này cũng và là nguyên nhân của 1/3 trường hợp bị mù.[6][7] Khoảng 20-60% số những người nhiễm bệnh, trong đó có khoảng hơn 80% là trẻ em, bị tử vong.[8] Hậu quả là 300-500 triệu người đã chết vì bệnh đậu mùa vào thế kỷ 20.[9][10][11] Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước lượng riêng năm 1967 có khoảng 15 triệu người nhiễm bệnh và 2 triệu người tử vong.[12]

Sau chiến dịch chủng đậu vắc-xin lê dài từ thế kỷ 19 đến thế kỷ 20, WHO ghi nhận đã tàn phá được bệnh đậu mùa vào năm 1979. [ 12 ] Đậu mùa là một trong hai bệnh truyền nhiễm đã được diệt dứt điểm ; căn bệnh kia là bệnh dịch tả trâu bò ( rinderpest ) được công nhận đã bị hủy hoại vào năm 2011. [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ]

Có hai loại đậu mùa lâm sàng. Loại Variola major là dạng trầm trọng và thường gặp nhất, gây ra sự phát ban rộng hơn và sốt cao hơn. Loại Variola minor ít gặp và ít trầm trọng hơn, với tỷ lệ tử vong vào khoảng 1% hoặc ít hơn.[16] Giai đoạn nhiễm virus variola cận lâm sàng đã được chú ý đến, nhưng không thường gặp.[17] Thêm vào đó, còn có một dạng gọi lại variola sine eruptione (đậu mùa gây phát ban) thường được bắt gặp ở những người được tiêm chủng. Dạng này gây ra sốt sau thời kỳ ủ bệnh và chỉ có thể được xác nhận bằng nghiên cứu kháng thể, hay ít gặp hơn, bằng cách cách ly virus.[17]

Dấu hiệu và triệu chứng[sửa|sửa mã nguồn]

Thời kỳ ủ bệnh từ lúc nhiễm bệnh đến lúc triệu chứng rõ ràng tiên phong Open là khoảng chừng 12 ngày. Một khi bị hít vào, virus Variola major lấn chiếm vùng họng miệng hoặc vùng niêm mạc hô hấp, vận động và di chuyển đến hạch bạch huyết và mở màn sinh sôi. Trong quá trình tăng trưởng bắt đầu, virus hoàn toàn có thể vận động và di chuyển từ tế bào đến tế bào, nhưng vào khoảng chừng ngày thứ 12, những tế bào nhiễm virus giảm dần, virus được tìm thấy trong máu với số lượng lớn. Tiếp đó là sự sinh sôi virus diễn ra ở lá lách, tủy xương và hạch bạch huyết. Các triệu chứng khởi đầu tựa như với những bệnh nhiễm virus khác, ví dụ điển hình như cúm và cảm thường thì, sốt tối thiểu 38.5 °C, đau nhức cơ, cảm xúc không dễ chịu, đau đầu và thực trạng stress. Khi những ống tiêu hóa bị liên lụy, chứng buồn nôn và ói mửa, cùng với chứng đau lưng Open. Các triệu chứng báo trước, hay quá trình tiền bệnh, thường lê dài 2-4 ngày. Từ ngày 12-15, những thương tổn thấy được tiên phong Open – đó là những vết chấm nhỏ màu đỏ gọi là enanthem – trên màng nhầy của miệng, lưỡi, vòm miệng và cổ họng. Nhiệt độ khung hình vẫn bất bình thường. Các thương tổn này nhanh gọn lan ra và bị vỡ, giải phóng lượng lớn virus vào tuyến nước bọt. [ 18 ]Virus đậu mùa có khuynh hướng tiến công tế bào da, gây nên những mụn nhọt nổi bật ( gọi là phát ban ) của chứng bệnh này. Các nốt nhỏ tăng trưởng trên da từ 24-48 tiếng sau khi những thương tổn ở những màng nhầy Open. Thông thường, những vết ban Open tiên phong ở trán, sau đó nhanh gọn lan ra cả khuôn mặt, hầu hết những bộ phận gần đầu, thân người và ở đầu cuối là ở những bộ phận xa hơn. Quá trình xảy ra không quá 24 đến 36 tiếng, sau thời hạn này không còn thương tổn mới nào Open. [ 18 ] Lúc này, sự nhiễm virus variola hoàn toàn có thể diễn ra theo nhiều hướng, dẫn đến bốn loại bệnh đậu mùa như trong phân loại Rao : [ 19 ] thường thì, giảm nhẹ, ác tính và gây xuất huyết. Trong lịch sử vẻ vang, bệnh đầu mùa gây ra tỷ suất tử trận vào khoảng chừng 30 %, trong đó hai dạng ác tính và gây xuất huyết thường gây chết người. [ 20 ]

Đậu mùa thường thì[sửa|sửa mã nguồn]

90 % hoặc hơn số những ca bệnh đậu mùa gặp ở những người chưa tiêm chủng thuộc loại đậu mùa thường thì. [ 17 ] Ở dạng này, vào ngày thứ hai phát ban, vết ban sẽ biến thành nốt sần. Vào ngày thứ ba hay thứ tư, những nốt sần sẽ chứa bên trong một chất dịch màu trắng đục và trở thành mụn nước. Chất dịch này trở nên đặc và có màu đục trong vòng 24-48 giờ. [ 18 ]Khoảng ngày thứ sáu hay thứ bảy, mọi vết thương ở da sẽ biến thành nốt sần. Trong vòng 7 đến 10 ngày, những nốt sần sẽ tăng trưởng và đạt size tối đa. Các nốt sần nổi lên rõ, thường có hình tròn trụ, chạm vào thấy căng và cứng. Các nốt sần ăn sâu vào lớp biểu bì, cho cảm xúc đó là những hạt nhỏ nằm trong da. Chất dịch từ từ rỉ qua nốt sần, và vào tuần thứ hai, những nốt sần xẹp xuống và mở màn khô đi, tạo thành lớp vảy cứng. Vào ngày thứ 16 tới ngày thứ 20, lớp vảy sẽ bao trùm hàng loạt những vết thương đã khởi đầu bong ra, gây nên sẹo. [ 21 ]Đậu mùa thường thì hay tạo ra những vết ban riêng không liên quan gì đến nhau, mà những nốt sần sau đó tách ra khỏi lớp da. Sự phân chia những vết ban chi chít nhất ở trên mặt, Open nhiều ở những chi hơn là trên thân mình ; và ở những chi, lại dày hơn ở những điểm mút. Lòng bàn tay và lòng bàn chân thường nổi ban nhiều. Đôi khi, những chỗ phồng da kết lại với nhau, tạo nên vết ban giao nhau. Vết ban giao nhau làm bong lớp da ra khỏi lớp thịt nằm bên dưới. Bệnh nhân gặp phải những vết ban giao nhau thường vẫn trong thực trạng bệnh thậm chí còn sau khi lớp vảy đã hình thành. Tỷ lệ tử trận do gặp phải vết ban là 62 %. [ 17 ]

Đậu mùa giảm nhẹ[sửa|sửa mã nguồn]

Với đặc thù gây phát ban và tăng trưởng mau lẹ, đậu mùa giảm nhẹ hầu hết diễn ra ở những người đã tiêm chủng vắc-xin. Ở dạng này, những triệu chứng bệnh vẫn xảy ra nhưng ở mức độ nhẹ hơn so với đậu mùa thường thì. Bệnh nhân thường không sốt trong quy trình vết ban tăng trưởng. Các tổn thương ở da ít hơn và tiến triển nhanh hơn, ở mặt phẳng nhiều hơn và hoàn toàn có thể không biểu lộ rõ đặc tính của bệnh đậu mùa nổi bật. [ 21 ] Đậu mùa giảm nhẹ rất hiếm khi gây chết người. Dạng đậu mùa này hay bị nhầm lẫn với bệnh thủy đậu. [ 17 ]

Đậu mùa ác tính[sửa|sửa mã nguồn]

Ở dạng này, những thương tổn vẫn liên tục sống sót trên da vào thời gian những mụn nước hình thành. Lý do một số ít người mắc dạng bệnh này vẫn chưa được biết đến. Trong lịch sử dân tộc, đậu mùa ác tính chiếm khoảng chừng 5-10 % những ca mắc bệnh, trong đó hầu hết là trẻ nhỏ – 72 %. [ 22 ] Đậu mùa ác tính thường đi kèm với quá trình tiền triệu lê dài 3-4 ngày, sốt lê dài và những triệu chứng nhiễm độc huyết trầm trọng. Vết ban tăng trưởng ở lưỡi và vòm miệng. Các thương tổn ở da tăng trưởng chậm. Vào ngày thứ bảy hay thứ tám, những thương tổn này xẹp đi và trông giống bị hằn vào da. Không giống đậu mùa thường thì, mụn nước chứa rất ít dịch, chạm vào thấy mềm và mỏng dính, và hoàn toàn có thể chứa máu. Đậu mùa ác tính gần như là luôn luôn gây tử trận. [ 17 ]

Đậu mùa xuất huyết[sửa|sửa mã nguồn]

Đậu mùa xuất huyết là dạng bệnh nghiêm trọng đi kèm với hiện tượng kỳ lạ xuất huyết nặng ở da, màng nhầy và ống dạ dày. Dạng bệnh này chiếm khoảng chừng 2 % số ca và hầu hết phát hiện ở người lớn. [ 17 ] Với đậu mùa xuất huyết, da không nổi vảy. Thay vào đó, người bệnh bị xuất huyết dưới da, da trông giống bị phỏng và nám đen. Vì vậy, dạng này còn được biết đến với tên bệnh mụn đen. [ 23 ]Vào quá trình đầu hay tiến trình phát bệnh, xuất huyết diễn ra vào ngày thứ hai hay thứ ba khi xuất huyết dưới màng kết làm lòng trắng mắt trở nên đỏ. Đậu mùa xuất huyết cũng gây ra phát ban đỏ, những đốm xuất huyết, xuất huyết ở lá lách, thận, màng thanh dịch, cơ và ít gặp hơn là ở lá tạng ngoài tâm mạc, gan, tinh hoàn, buồng trứng và bang quang. Người bệnh hoàn toàn có thể tử trận giật mình từ ngày thứ năm đến ngày thứ bảy mắc bệnh, khi mà ở ngoài da, những thương tổn đáng ngại Open rất ít. Các bộc lộ về sau diễn ra ở bệnh nhân còn sống trong vòng 8-10 ngày. Bệnh nhân ở quy trình tiến độ đầu có những bộc lộ : những tác nhân đông máu ( như tiểu cầu, huyết tương và huyết thanh ) suy giảm và lượng antithrombin tuần hoàn ngày càng tăng. [ 17 ] Bệnh nhân ở quá trình sau có lượng tiểu cầu bị giảm mạnh ; tuy nhiên sự thiếu vắng những tác nhân đông máu ít trầm trọng hơn. Một số bệnh nhân ở quá trình sau cũng cho thấy có sự ngày càng tăng về lượng antithrombin. [ 18 ] Dạng này hoàn toàn có thể phát hiện ở mọi nơi, chiếm từ 3 đến 25 % những ca tử trận, tùy thuộc vào độc tính của những vết sần. Đậu mùa xuất huyết có năng lực gây tử trận cao. [ 17 ]
Bệnh đậu mùa xuất phát từ việc nhiễm virus Variola, thuộc chi Orthopoxvirus, họ Poxviridae. Variola là một virus hình gạch, cỡ lớn vào tầm 302 – 350 nanomét x 244 – 270 nm, [ 24 ] có bộ gen DNA dạng hai sợi, và có một vòng thắt lại ở mỗi đầu. [ 25 ] [ 26 ] Hai dạng đậu mùa cơ bản là variola major và variola minor .Bốn loại virus thuộc chi Orthopoxvirus gây bệnh ở người là : Variola, vaccinia, cowpox ( đậu mùa ở động vật hoang dã ) và monkeypox. Trong tự nhiên virus variola chỉ gây bệnh ở người, dù động vật hoang dã linh trưởng và những loài động vật hoang dã khác cũng bị nhiễm bệnh ở môi trường tự nhiên thí nghiệm. Vaccinia, cowpox và monkeypox hoàn toàn có thể gây bệnh ở người lẫn động vật hoang dã. [ 17 ]Chu kỳ sống của những virus thuộc họ Poxviridae khá phức tạp vì có nhiều dạng gây truyền nhiễm, với chính sách xâm nhập tế bào phong phú. Virus họ này là duy nhất trong số những virus có DNA vì chúng không tái tạo trong nhân tế bào, mà là ở tế bào chất. Để tái tạo, những virus sản sinh ra nhiều loại protein đặc trưng mà những virus DNA khác không tạo ra được, trong đó protein quan trọng nhất là RNA polymer hóa dựa trên DNA của virus .

Cả hai virion [27] có vỏ và không có vỏ đều lây nhiễm. Vỏ virus được làm bằng các màng Golgi chứa một loại polypeptit virus đặc biệt, bao gồm hemagglutinin.[25] Sự lây nhiễm variola major hoặc variola minor đều tạo ra miễn dịch chống lại loại còn lại.[18]

Sự truyền bệnh[sửa|sửa mã nguồn]

Bệnh lan truyền qua việc hít phải các virus variola trong không khí, thường từ các dịch từ vùng họng, mũi, niêm mạc họng của người nhiễm bệnh. Bệnh được truyền từ người sang người chủ yếu qua việc tiếp xúc mặt đối mặt kéo dài với người nhiễm bệnh, thường trong khoảng cách 1,8m, nhưng cũng có thể bị truyền bệnh qua việc tiếp xúc trực tiếp với các dịch cơ thể bị nhiễm virus hoặc các đồ vật bị nhiễm bẩn như ra giường hay quần áo. Đậu mùa hiếm khi gây lây nhiễm qua không khí trong không gian kín như tòa nhà, xe buýt, xe lửa.[16] Virus có thể lây truyền qua đường nhau thai, nhưng bệnh đậu mùa bẩm sinh có tỷ lệ tương đối thấp.[18] Đậu mùa không được ghi nhận là có thể lây truyền trong thời kỳ tiền triệu và virus thường phát tán từ lúc xuất hiện các vết ban, hay đi kèm với các thương tổn ở miệng và họng. Virus có thể lây truyền qua trong giai đoạn phát bệnh, thường nhất là khoảng tuần đầu tiên xuất hiện vết ban, khi các thương tổn ở da còn nguyên vẹn.[17] Bệnh bắt đầu ít lây nhiễm trong khoảng 7 đến 10 ngày từ lúc vảy xuất hiện, nhưng người bệnh vẫn có khả năng lây nhiễm cho đến khi miếng vảy cuối cùng rụng đi.[28]

Đậu mùa có tính lây nhiễm cao, nhưng thường với vận tốc chậm và ít rộng khắp hơn so với những bệnh truyền nhiễm do virus khác ; hoàn toàn có thể chính do bệnh lây nhiễm qua việc tiếp xúc gần và xảy ra sau khi vết ban đã Open. Tỷ lệ lây nhiễm cũng bị tác động ảnh hưởng bởi thời hạn ngắn trong quy trình tiến độ lây nhiễm. Ở vùng ôn đới, số ca lây nhiễm đậu mùa đạt cao nhất vào mùa đông và mùa xuân. Ở khu vực nhiệt đới gió mùa, bệnh Open khắp cả năm. [ 17 ] Tuổi mắc bệnh đậu mùa phụ thuộc vào vào năng lực miễn dịch có được của khung hình. Miễn dịch từ vắc-xin giảm theo thời hạn và hoàn toàn có thể không còn nữa, nhưng dân số gần đây thực thi việc tiêm chủng liên tục. [ 18 ] Đậu mùa không được ghi nhận hoàn toàn có thể lây truyền qua côn trùng nhỏ hay động vật hoang dã và không có trường hợp vật chủ mang mầm bệnh không biểu lộ triệu chứng ( asymptomatic carrier ). [ 17 ]
Theo định nghĩa y học, đậu mùa là loại bệnh đi kèm với sốt cấp tính trên 38,3 °C, cùng với những vết ban có đặc thù cứng, mụn nước hoặc mụn mủ ăn sâu Open vào cùng thời kỳ tăng trưởng mà không có nguyên do rõ ràng. [ 17 ] Nếu có trường hợp bệnh được nhận thấy, bệnh sẽ được xác nhận trải qua những kiểm tra phòng thí nghiệm .Xét từ quan sát kính hiển vi, virus đậu mùa sản sinh những thể vùi mang tế bào chất nổi bật, trong đó quan trọng nhất là thể Guarnieri, và là vị trí để virus sinh sản. Thể Guarnieri trông giống đốm màu hồng, hoàn toàn có thể thuận tiện nhận diện qua làm sinh thiết da cùng hermatoxylin và eosin. Thể này được tìm thấy ở toàn bộ những bệnh nhiễm virus đậu mùa nhưng sự vắng mặt thể Guarnieri không hề được xem là loại trừ bệnh đậu mùa. [ 29 ] Chẩn đoán nhiễm virus orthopoxvirus cũng hoàn toàn có thể được triển khai nhanh gọn bằng xét nghiệm qua kính hiển vi điện tử so với dịch mủ hoặc vảy. Tất cả orthopoxvirus đều có hình viên gạch đặc trưng qua kính hiển vi điện tử. [ 18 ] Xác định bệnh bằng thí nghiệm so với virus variola gồm có việc nuôi cấy virus trong màng chorioallantoic ( một phần của phôi gà ) và kiểm tra những mụn bọc thương tổn dưới những điều kiện kèm theo nhiệt độ xác lập. [ 30 ] Chủng virus hoàn toàn có thể được đặc trưng bởi nghiên cứu và phân tích phản ứng chuỗi polymerase ( PCR ) và hạn chế mảnh chiều dài đa hình ( RFLP ). Kiểm tra huyết thanh và xét nghiệm miễn dịch link enzym ( ELISA ), để đo miễn dịch glubulin virus đậu mùa đơn cử và kháng nguyên cũng đã được tăng trưởng để tương hỗ trong việc chẩn đoán nhiễm bệnh. [ 31 ]Bệnh thủy đậu ( chickenpox ) thường bị nhầm lẫn với bệnh đậu mùa vào thời kỳ tiền triệu sớm. Hai bệnh này hoàn toàn có thể được phân biệt bằng nhiều chiêu thức. Không giống bệnh đậu mùa, bệnh thủy đậu thường không tác động ảnh hưởng lên lòng bàn tay và lòng bàn chân. Thêm vào đó, mụn mủ thủy đậu có nhiều kích cỡ khác nhau tùy thuộc vào thời hạn phát ban, còn mụn mủ đậu mùa đều gần như cùng kích cỡ vì ảnh hưởng tác động của virus tăng trưởng đồng đều hơn. Có nhiều giải pháp thí nghiệm để phát hiện thủy đậu trong những trường hợp bệnh đậu mùa còn nghi vấn. [ 17 ]
Các thành phần của một bộ vắc-xin đậu mùa tân tiến .Công đoạn tiên phong được sử dụng để ngăn ngừa đậu mùa là tiêm. Tiêm hoàn toàn có thể đã được triển khai ở Ấn Độ vào khoảng chừng năm 1000 TCN, [ 32 ] và tiêm một mũi đậu mùa bột, hoặc rắc đậu mùa lên da nơi có vết xước. Tuy nhiên, ý tưởng sáng tạo rằng tiêm có nguồn gốc từ Ấn Độ đã là một thử thách đối vì được miêu tả trong những văn bản y học tiếng Phạn về quy trình tiêm. [ 33 ] Việc tiêm chống bệnh đầu mùa ở Trung Quốc hoàn toàn có thể được tìm thấy vào cuối thế kỷ 10, và quy trình tiến độ được thực thi thoáng rộng vào thế kỷ 16 trong thời kỳ nhà Minh. [ 34 ] Nếu thành công xuất sắc, tiêm sẽ tạo ra năng lực miễn dịch với đậu mùa. Tuy nhiên, do người bị nhiễm bởi virus variola, hiệu quả làm nhiễm trùng nghiêm trọng, và người đó hoàn toàn có thể truyền bệnh đậu mùa cho người khác. Tiêm chủng đậu mùa có tỷ suất tử trận 0,5 – 2 %, thấp hơn đáng kể so với tỷ suất tử trận từ 20-30 % của chính bệnh này. [ 17 ]

Người đầu tiên đặt nền móng cho tiêm chủng vắc-xin là Edward Jenner, một bác sĩ kiêm thành viên danh dự của Hiệp hội Hoàng gia London, Anh. Theo Tech Insider, vắc-xin là một trong những thành tựu khoa học lớn nhất của nhân loại, giúp con người miễn dịch với nhiều căn bệnh nguy hiểm khác nhau. Từ vắc-xin (vaccine) có nguồn gốc từ tiếng Latin “vaccinus”, nghĩa là “liên quan đến bò”.

Edward Jenner, một bác sĩ người Anh, chính thức hợp thức hóa và đưa thuật ngữ ” tiêm ngừa ” vào tài liệu khoa học cuối năm 1700. Jenner không phải là người tiên phong tò mò ra phương pháp vắc-xin hoạt động giải trí, nhưng ông đặt nền móng cho nghành nghề dịch vụ miễn dịch học và dập tắt dịch bệnh đậu mùa, một trong những căn bệnh nguy khốn nhất từng xảy ra trong lịch sử vẻ vang .Năm 1796, đại dịch đậu mùa hoành hành khắp châu Âu. Căn bệnh này gây ra những triệu chứng như cúm, sốt và nhiều nốt mụn độc Open trên mặt cũng như khung hình. Dạng virus thông dụng gây bệnh đậu mùa giết chết khoảng chừng 30 % bệnh nhân trong khi một dạng virus hiếm gặp hơn gần như luôn khiến người bệnh tử trận. Bệnh đậu mùa lây qua đường hô hấp và tiếp xúc nên số người mắc bệnh tăng lên rất nhanh .Jenner phát hiện căn bệnh đậu mùa xảy ra ở bò do một loại virus gây bệnh nhẹ, hoàn toàn có thể lây sang người. Ông quan sát thấy những người vắt sữa bò sau khi mắc virus này thì miễn dịch tự nhiên với bệnh đậu mùa. Do những triệu chứng tựa như nhau, ông gọi nó là bệnh ” đậu bò “. Ông cũng khởi đầu tâm lý về năng lực truyền căn bệnh đậu bò sang người để phòng bệnh đậu mùa .Jenner tìm gặp cô gái trẻ Sarah Nelms chuyên làm nghề vắt sữa bò đang bị bệnh đậu bò, tích lũy vài giọt dịch lỏng từ những vết loét mới tăng trưởng trên bàn tay và cánh tay cô. Sau đó, ông tiêm chất lỏng này vào tay cậu bé 8 tuổi khỏe mạnh cùng làng tên James Phipps .Phipps sốt nhẹ và bị đau nách sau khi tiêm. Chín ngày sau đó, cậu bé cảm thấy ớn lạnh và ăn không ngon miệng. Nhưng toàn bộ triệu chứng trên biến mất vào ngày sau đó .Hai tháng sau, Jenner thực thi thử nghiệm kiểm tra. Ông tiêm chất lỏng chứa mầm bệnh đậu mùa vào người Phipps, nhưng cậu bé không mắc bệnh đậu mùa và miễn dịch với căn bệnh này suốt phần đời còn lại .Kết quả thử nghiệm cung ứng dẫn chứng thuyết phục cho thấy, hành vi đưa một lượng nhỏ mầm bệnh không gây hại của bệnh truyền nhiễm vào khung hình là cách để phòng tránh căn bệnh tựa như trong tương lai. Đây là nguyên tắc cơ bản của tiêm chủng vắc-xin .Phương pháp ” tiêm ngừa ” của Jenner đã giúp châu Âu đẩy lùi đại dịch đậu mùa. Năm 1800, việc tiêm chủng trở nên phổ cập ở hầu hết những nước châu Âu và sau đó lan rộng ra toàn quốc tế .

Đậu mùa trong lịch sử vẻ vang Nước Ta[sửa|sửa mã nguồn]

Lịch sử Việt Nam có ghi lại một số những nhân vật chết vì bệnh đậu mùa. Trong đó có Hoàng tử Cảnh, người con cả của vua Nguyễn Thế Tổ (niên hiệu Gia Long). Hoàng tử Cảnh mất năm 22 tuổi, để lại một vợ và hai con. Vua Tự Đức cũng bị bệnh đậu mùa và bị vô sinh nên nhận một người con nuôi lên làm vua và chỉ tại vị được 3 ngày, đó là vua Dục Đức

Sử nhà Nguyễn cũng ghi hai nạn dịch lớn trước thời Pháp thuộc :
Vết sẹo rậm trên da mặt thường là chứng tích của bệnh đậu mùa, tiếng Việt có chữ riêng để gọi : ” rỗ ” .

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

  • Bệnh đậu mùa, Viện Vệ sinh – Y tế công cộng Tp. Hồ Chí Minh.

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.