Ngô – Wikipedia tiếng Việt

Ngô – Wikipedia tiếng Việt
Đối với những định nghĩa khác, xem Ngô ( xu thế )
Zea mays “fraise” Zea mays “Oaxacan Green” Zea mays “Ottofile giallo Tortonese”

Ngô hay bắp hay bẹ (danh pháp hai phần: Zea mays L. ssp. mays) là một loại cây lương thực được thuần canh tại khu vực Trung Mỹ và sau đó lan tỏa ra khắp châu Mỹ. Ngô lan tỏa ra phần còn lại của thế giới sau khi có tiếp xúc của người châu Âu với châu Mỹ vào cuối thế kỷ 15, đầu thế kỷ 16. Ngô là cây lương thực được gieo trồng nhiều nhất tại châu Mỹ (chỉ riêng tại Hoa Kỳ thì sản lượng đã là khoảng 270 triệu tấn mỗi năm). Các giống ngô lai ghép được các nông dân ưa chuộng hơn so với các giống, thứ ngô thông thường do có năng suất cao vì có ưu thế giống lai. Trong khi một vài giống, thứ ngô có thể cao tới 7 m (23 ft) tại một số nơi,[1] thì các giống ngô thương phẩm đã được tạo ra với chiều cao chỉ khoảng 2,5 m (8 ft). Ngô ngọt (Zea mays var. rugosa hay Zea mays var. saccharata) thông thường thấp hơn so với các thứ, giống ngô giống.

Cây ngô được du nhập vào Việt Nam từ Trung Quốc. Ban đầu ngô được gọi là “lúa ngô”, về sau được gọi tắt thành “ngô”. Chữ “Ngô” là để chỉ Trung Quốc. Người Việt vào thế kỷ 15-17 từng gọi Trung Quốc là “Ngô”, bởi nhà Minh cai trị Trung Quốc khi đó vốn dựng nghiệp tại đất Ngô (nay là Nam Kinh và các vùng phụ cận).[cần dẫn nguồn]

Bạn đang đọc: Ngô – Wikipedia tiếng Việt

Theo sách ” Vân đài loại ngữ ” ( chữ Hán : 芸臺類語 ) của Lê Quý Đôn thì một người đàn ông tên Trần Thế Vinh ( 陳世榮 ) ( 1634 – 1701 ) là người đã đem giống lúa ngô từ Trung Quốc về Nước Ta trong chuyến đi sứ nhà Thanh năm 1685 của ông Vinh. Năm Ất Sửu, niên hiệu Chính Hòa năm thứ 6 ( Tây lịch năm 1685 ), Trần Thế Vinh được cử làm phó sứ đoàn sứ thần Đại Việt sang nước Thanh. [ 2 ]Trong dân gian thì có truyền thuyết thần thoại nói rằng Phùng Khắc Khoan mới là người tiên phong đem giống lúa ngô từ Trung Quốc về Nước Ta khi ông đi sứ nhà Minh năm Đinh Dậu, niên hiệu Quang Hưng năm thứ 20 ( Tây lịch năm 1597 ). [ 3 ]

Sinh lý học[sửa|sửa mã nguồn]

Thân cây ngô trông tương tự như như thân cây của những loài tre và những khớp nối ( những mấu hay mắt ) hoàn toàn có thể có cách nhau khoảng chừng 20 – 30 cm ( 8 – 12 inch ). Ngô có hình thái tăng trưởng rất độc lạ ; những lá hình mũi mác rộng bản, dài 50 – 100 cm và rộng 5 – 10 cm ( 2 – 4 ft trên 2-4 inch ) ; thân cây thẳng, thường thì cao 2 – 3 m ( 7 – 10 ft ), với nhiều mấu, với những lá tỏa ra từ mỗi mấu với bẹ nhẵn. Dưới những lá này và ôm sát thân cây là những bắp. Khi còn non chúng dài ra khoảng chừng 3 cm mỗi ngày. Từ những đốt ở phía dưới sinh ra một số ít rễ .
Các cây ngô non trên đồngCác bắp ngô ( bẹ ngô ) là những cụm hoa cái hình bông, được phủ bọc trong một số ít lớp lá, và được những lá này bao chặt vào thân đến mức chúng không lộ ra cho đến khi Open những râu ngô màu hung vàng từ vòng lá vào cuối của bắp ngô. Râu ngô là những núm nhụy thuôn dài trông giống như một búi tóc, bắt đầu màu xanh lục và sau đó chuyển dần sang màu hung đỏ hay hung vàng. Khi được gieo trồng để làm cỏ ủ chua cho gia súc thì người ta gieo hạt dày dặc hơn và thu hoạch khi cây ngô khởi đầu Open những bắp non, do vậy tỷ suất bắp là thấp. Một vài giống ngô cũng được tạo ra với tỷ suất bắp non cao hơn với mục tiêu tạo nguồn cung ứng những loại ” ngô bao tử ” được sử dụng trong ẩm thực ăn uống của 1 số ít vương quốc tại châu Á .Ngô là loại thực vật cần thời hạn đêm hôm dài và ra hoa trong một lượng nhất định ngày nhiệt độ tăng trưởng > 10 °C ( 50 °F ) trong môi trường tự nhiên mà nó thích nghi. [ 4 ] Biên độ tác động ảnh hưởng mà thời hạn đêm hôm dài có so với số ngày cần phải có để ngô ra hoa được pháp luật theo di truyền và được kiểm soát và điều chỉnh bởi mạng lưới hệ thống sắc tố thực vật. [ 5 ] Tính chu kỳ luân hồi theo ánh sáng hoàn toàn có thể bị xô lệch ở những giống cây xanh cho khu vực nhiệt đới gió mùa, nơi mà thời hạn ban ngày lê dài ở những cao độ lớn làm cho cây sẽ tăng trưởng rất cao và chúng không đủ thời hạn để ra hoa, tạo hạt trước khi bị chết vì sương giá. Tuy nhiên, đặc tính này là có ích khi sử dụng ngô làm nguồn phân phối nguyên vật liệu sinh học [ 6 ] .Trên đỉnh của thân cây là cụm hoa đuôi sóc hình chùy chứa những hoa đực, được gọi là cờ ngô. Mỗi râu ngô đều hoàn toàn có thể được thụ phấn để tạo ra một hạt ngô trên bắp. Các bắp ngô non hoàn toàn có thể dùng làm rau ăn với hàng loạt lõi và râu, nhưng khi bắp đã già ( thường là vài tháng sau khi trổ hoa ) thì lõi ngô trở nên cứng và râu thì khô đi nên không ăn được. Vào cuối mỗi vụ mùa, những hạt ngô cũng khô và cứng, rất khó ăn nếu không được làm mềm bằng cách luộc. Các kỹ thuật văn minh trong trồng trọt tại những nước tăng trưởng thường thì dựa trên việc gieo hạt dày hơn, tạo ra trung bình khoảng chừng 0,9 bắp. [ 7 ]

Các hạt ngô là các dạng quả thóc với vỏ quả hợp nhất với lớp áo hạt, là kiểu quả thông thường ở họ Hòa thảo (Poaceae). Nó gần giống như một loại quả phức về cấu trúc, ngoại trừ một điều là các quả riêng biệt (hạt ngô) không bao giờ hợp nhất thành một khối duy nhất. Các hạt ngô có kích thước cỡ hạt đậu Hà Lan, và bám chặt thành các hàng tương đối đều xung quanh một lõi trắng để tạo ra bắp ngô. Mỗi bắp ngô dài khoảng 10 – 25 cm (4 – 10 inch), chứa khoảng 200 – 400 hạt. Các hạt có màu như ánh đen, xám xanh, đỏ, trắng vàng. Khi được nghiền thành bột, ngô tạo ra nhiều bột và ít cám hơn so với lúa mì. Tuy nhiên, nó không có gluten như ở lúa mì và như thế sẽ làm cho các thức ăn dạng nướng có độ trương nở nhỏ hơn.

Giống ngô tích góp nhiều đường hơn tinh bột trong bắp ( ngô ngọt ) được tiêu dùng hầu hết dưới dạng rau .Thân cây ngô non tích góp một chất kháng sinh mạnh là DIMBOA ( 2,4 – dihydroxy-7-methoxy-1, 4 – benzoxazin-3-on ). DIMBOA là thành viên của nhóm những axít hydroxamic ( còn gọi là những benzoxazinoit ) có năng lực phòng chống tự nhiên so với một loạt những loài gây hại như côn trùng nhỏ, nấm và vi trùng gây bệnh. DIMBOA cũng được tìm thấy trong 1 số ít loài ” cỏ ” có họ hàng gần, đơn cử là lúa mì. Giống ngô đột biến ( bx ) thiếu DIMBOA rất dễ bị những loài rệp và nấm gây bệnh. DIMBOA cũng là chất có công dụng đề kháng tương đối của ngô non so với sâu ngô bore châu Âu ( họ Crambidae ). Khi ngô trở nên già hơn thì hàm lượng DIMBOA cũng như năng lực đề kháng trước sâu bore cũng giảm đi .

Di truyền học[sửa|sửa mã nguồn]

Hoa đực của ngô ( cờ ngô )Nhiều dạng ngô được sử dụng làm lương thực – thực phẩm, nhiều lúc được phân loại như thể những phân loài khác nhau :

  • Zea mays var. amylacea
  • Zea mays var. ceratina
  • Zea mays var. everta
  • Zea mays var. indentata
  • Zea mays var. indurata
  • Zea mays var. japonica
  • Zea mays var. rugosa
  • Zea mays var. saccharata
  • Zea mays var. tunicata

Hệ thống này đã bị thay thế sửa chữa ( mặc dầu không trọn vẹn ) trong khoảng chừng thời hạn trên 60 năm bởi những phân loại nhiều biến hóa dựa trên nhiều tài liệu hơn. Các tài liệu nông học được bổ trợ thêm những đặc thù thực vật học cho phân loại thô sơ khởi đầu, sau đó những chứng cứ di truyền học, tế bào học, protein và AND cũng được thêm vào. Hiện tại những phạm trù phân loại là dạng ( ít dùng ), chủng, phức tạp chủng và gần đây là những nhánh .Ngô có 10 nhiễm sắc thể ( n = 10 ). Chiều dài tổng số của những nhiễm sắc thể là 1.500 cM. Một số nhiễm sắc thể của ngô có cái mà người ta gọi là ” bướu nhiễm sắc thể ” : những vùng tạp sắc lặp đi lặp lại cao với vết màu sẫm. Mỗi bướu riêng không liên quan gì đến nhau là đa hình trong số những giống của cả ngô lẫn cỏ ngô. Barbara McClintock đã sử dụng những bướu này để chứng tỏ thuyết transposon của bà về những ” gen đổi khác bất ngờ đột ngột “, và với khu công trình này bà đã đoạt giải Nobel năm 1983 trong nghành nghề dịch vụ sinh lý học và y học. Ngô vẫn còn là sinh vật mẫu quan trọng cho di truyền học và sinh học tăng trưởng thời nay .

Tại Hoa Kỳ có một kho trung tâm các đột biến ở ngô, The Maize Genetics Cooperation — Stock Center, do Cục Nghiên cứu Nông nghiệp của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) thành lập và nằm tại Khoa các khoa học cây trồng của Đại học Illinois tại Urbana-Champaign. Tổng cộng bộ sưu tập có gần 80.000 mẫu. Bộ sưu tập này bao gồm vài trăm gen đã đặt tên, cọng với các tổ hợp gen bổ sung và các biến thể có thể di truyền khác. Ở đây có khoảng 1.000 sai lệch nhiễm sắc thể (chẳng hạn các hoán vị hay nghịch đảo) và các nguồn với số nhiễm sắc thể bất thường (như các dạng tứ bội). Dữ liệu di truyền miêu tả các nguồn đột biến ở ngô cũng như vô số các dữ liệu khác về di truyền học của ngô có thể truy cập tại MaizeGDB (Maize Genetics and Genomics Database: Cơ sở dữ liệu di truyền học và bộ gen ngô).[8]

Năm 2005, Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ ( NSF ), Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ và Bộ Năng lượng Hoa Kỳ ( DOE ) đã xây dựng một côngxoocxiom để xác lập trình tự chuỗi bộ gen của ngô. Dữ liệu về chuối AND trong hiệu quả đã được đưa ngay vào Ngân hàng gen, kho chứa công cộng của những tài liệu chuỗi gen. Việc thiết lập trình tự chuỗi cho bộ gen ngô là khá khó khăn vất vả do size lớn và những sắp xếp phức tạp. Bộ gen ngô có 50.000 – 60.000 gen nằm rải rác trong 2,5 tỷ base – những phân tử tạo ra DNA – mỗi gen lại có 10 nhiễm sắc thể. ( Để so sánh, bộ gen người chứa khoảng chừng 2,9 tỷ base và 26.000 gen. )
Hai loại cỏ ngô được coi là nguồn gốc của ngôCó 1 số ít thuyết về nguồn gốc của ngô tại Trung Mỹ :

  1. Ngô là sản phẩm thuần dưỡng trực tiếp từ cỏ ngô (Zea mays ssp. parviglumis) một năm ở Trung Mỹ, có nguồn gốc từ khu vực thung lũng sông Balsas ở miền nam México, với tối đa khoảng 12% vật chất gen của nó thu được từ Zea mays ssp. mexicana thông qua xâm nhập gen.
  2. Ngô sinh ra từ quá trình lai ghép giữa ngô đã thuần hóa nhỏ (dạng thay đổi không đáng kể của ngô dại) với cỏ ngô thuộc đoạn Luxuriantes, có thể là Z. luxurians hoặc Z. diploperennis.
  3. Ngô trải qua 2 hay nhiều lần thuần dưỡng của ngô dại hay cỏ ngô.
  4. Ngô tiến hóa từ quá trình lai ghép của Z. diploperennis với Tripsacum dactyloides. (Thuật ngữ cỏ ngô ở đây chỉ tất cả các loài và phân loài trong chi Zea, ngoại trừ Zea mays ssp. mays.) Vào cuối thập niên 1930, Paul Mangelsdorf cho rằng ngô thuần dưỡng là kết quả của lai ghép giữa ngô dại mà con người không biết rõ với loài trong chi Tripsacum, một chi có họ hàng gần. Tuy nhiên, vai trò được đề xuất của Tripsacum (cỏ gama) trong nguồn gốc của ngô đã bị phân tích gen hiện đại bác bỏ, qua đỏ phủ nhận mô hình của Mangelsdorf và thuyết thứ tư trên đây.

Mô hình thứ ba (thực ra là một nhóm các giả thuyết) không được hỗ trợ[cần dẫn nguồn]. Mô hình thứ hai giải thích chi li nhiều câu hỏi hóc búa nhưng nó là quá phức tạp[cần dẫn nguồn]. Mô hình thứ nhất do George Beadle (một nhà khoa học đoạt giải Nobel) năm 1939. Mặc dù nó có hỗ trợ từ thực nghiệm, nhưng nó không thể giải thích một loạt các vấn đề, trong số đó có:

  1. Sự đa dạng lớn các loài trong nhánh Zea đã phát sinh như thế nào,
  2. Các mẫu khảo cổ họcnhỏ xíu trong giai đoạn 3500–2700 TCN (chưa sửa chữa) có thể được chọn lựa từ cỏ ngô như thế nào, và
  3. Quá trình thuần dưỡng có thể được diễn ra mà không để lại các dấu tích của cỏ ngô hay ngô với các đặc điểm dạng cỏ ngô cho tới tận khoảng 1100 TCN như thế nào.

Quá trình thuần dưỡng ngô là đáng chú ý quan tâm so với những nhà nghiên cứu — gồm có những nhà khảo cổ, nhà di truyền học, nhà thực vật dân tộc bản địa học, nhà địa lý học v.v. Quá trình này được một số ít người cho là đã khởi đầu vào khoảng chừng năm 5.500 tới 10.000 TCN ( đã kiểm soát và điều chỉnh theo những xê dịch Mặt Trời ). Chứng cứ di truyền học gần đây cho rằng quy trình thuần dưỡng ngô diễn ra vào khoảng chừng năm 7000 TCN tại miền trung Mexico, hoàn toàn có thể trong khu vực cao nguyên nằm giữa Oaxaca và Jalisco [ 9 ]. Cỏ ngô hoang dại gần giống nhất với ngô ngày này vẫn còn mọc trong lưu vực sông Balsas. Các dấu tích khảo cổ của những bắp ngô có sớm nhất, được tìm thấy tại hang Guila Naquitz trong thung lũng Oaxaca, có niên đại vào khoảng chừng năm 4.250 TCN ( đã kiểm soát và điều chỉnh ; 3.450 TCN là chưa kiểm soát và điều chỉnh ) ; những bắp ngô cổ nhất trong những hang động gần Tehuacan, Puebla, có niên đại vào khoảng chừng 2750 TCN. Có rất ít biến hóa diễn ra so với hình dạng bắp ngô cho tới khoảng chừng 1100 TCN khi những biến hóa lớn diễn ra trên những bắp ngô trong những hang động tại Mexico : sự phong phú của ngô tăng lên nhanh gọn .Có lẽ sớm nhất khoảng chừng năm 1500 TCN, ngô khởi đầu thông dụng rộng và nhanh. Khi nó được gia nhập vào những nền văn hóa truyền thống mới, những hiệu quả mới cũng tăng trưởng và những thứ mới đã được tinh lọc để ship hàng tốt hơn cho những hiệu quả này. Ngô là lương thực chính của phần đông những nền văn hóa truyền thống tiền Columbus tại Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ và khu vực Caribe. Các nền văn minh Trung Mỹ đã được tăng cường sức mạnh nhờ vào ngô ; nhờ việc thu hoạch nó, nhờ tầm quan trọng về mặt tôn giáo và linh hồn của nó cũng như tác động ảnh hưởng của nó so với khẩu phần nhà hàng siêu thị của họ. Ngô tạo ra sự giống hệt của người dân Trung Mỹ. Trong thiên niên kỷ 1, việc gieo trồng ngô đã lan rộng từ México vào tây nam Hoa Kỳ và khoảng chừng một thiên niên kỷ sau vào đông bắc nước này cũng như đông nam Canada, làm biến hóa cảnh sắc những vùng đất này do thổ dân châu Mỹ đã dọn sạch nhiều diện tích quy hoạnh rừng và đồng cỏ cho loại cây cối mới này .Một điều vẫn chưa rõ là quy trình thuần dưỡng ngô ngưng tụ lại được gì, do phần ăn được của những thứ hoang dại là quá nhỏ và khó để hoàn toàn có thể ăn trực tiếp, do mỗi hạt được bảo phủ trong những vỏ hai mảnh rất cứng. Tuy nhiên, George Beadle đã chứng tỏ rằng những hạt của cỏ ngô là thuận tiện ” trương nở ” để con người sử dụng, tựa như như ngô để làm bỏng ngô ngày này. Một số người lại tranh cãi rằng nó đã phải mất quá nhiều thế hệ nhân giống tinh lọc nhằm mục đích sản sinh những bắp ngô lớn để hoàn toàn có thể gieo trồng có hiệu suất cao. Tuy nhiên, những nghiên cứu và điều tra về những giống lai ghép thuận tiện thực thi nhờ lai ghép chéo của cỏ ngô và ngô văn minh cho thấy nguyên do phản đối này là không đủ cơ sở vững chãi .Năm 2005, nghiên cứu và điều tra của Cục Lâm nghiệp Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ chỉ ra rằng sự ngày càng tăng trong gieo trồng ngô vào lúc 500 tới 1.000 năm trước tại đông nam Hoa Kỳ góp thêm phần vào sự suy giảm của những loài trai, hến nước ngọt, là những loài rất nhạy cảm so với những đổi khác môi trường tự nhiên [ 10 ]
Ngô được gieo trồng rộng rãi quốc tế với sản lượng hàng năm cao hơn bất kể cây lương thực nào. Trong khi Hoa Kỳ sản xuất gần 50% sản lượng chung của quốc tế thì những nước sản xuất số 1 khác còn có Trung Quốc, Brasil, México, Argentina, Ấn Độ, Pháp, Indonesia, Nam Phi và Italia. Sản lượng toàn quốc tế năm 2003 là trên 600 triệu tấn — hơn cả lúa và lúa mì. Năm 2004, gần 33 triệu ha ngô đã được gieo trồng trên khắp quốc tế, với giá trị khoảng chừng trên 23 tỷ USD .Do ngô chịu lạnh kém nên trong khu vực ôn đới người ta trồng ngô vào mùa xuân. Hệ thống rễ của nó nói chung là nông vì vậy ngô nhờ vào nhiều vào nhiệt độ của đất. Là một loại thực vật C4 ( thực vật sử dụng chính sách quang hợp C4 ), nên ngô là loại cây lương thực tương đối có hiệu suất cao hơn trong sử dụng nước so với những thực vật C3 như những loại cây lương thực nhỏ, cỏ linh lăng hay đậu tương. Ngô nhạy cảm nhất với khô hạn khi trổ bắp, lúc hoa ( râu ) ngô đã chuẩn bị sẵn sàng cho việc thụ phấn. Tại Hoa Kỳ, vụ thu hoạch bội thu theo truyền thống lịch sử được Dự kiến là khi ngô ” cao ngang đầu gối vào ngày 4 tháng 7 “, mặc dầu những giống lai ghép lúc bấy giờ nói chung đều vượt quá tỷ suất tăng trưởng này. Ngô sử dụng để làm cỏ ủ chua được thu hoạch khi cây còn non và bắp chưa già. Ngô ngọt được thu hoạch khi hạt ở ” tiến trình sữa “, sau khi thụ phấn nhưng trước khi hình thành tinh bột, ở Mỹ là vào khoảng chừng cuối mùa hè, đầu đến giữa mùa thu. Ngô lấy hạt được để lại trên đồng cho tới cuối thu nhằm mục đích làm khô hạt và nhiều lúc người ta còn để nó qua mùa đông hay đầu mùa xuân. Tầm quan trọng của lượng hơi ẩm vừa đủ trong đất được bộc lộ rõ nét tại nhiều khu vực thuộc châu Phi, nơi mà sự khô hạn mang tính chu kỳ luân hồi luôn gây ra nạn đói do mùa màng thất bát .
Cánh đồng ngô tại Liechtenstein

Tại Hoa Kỳ, ngô đã từng được thổ dân gieo trồng trên các mô đất, trong một hệ thống phức tạp gọi là “Ba chị em”: Các loài đậu, đỗ sử dụng thân cây ngô để lấy chỗ dựa, còn các loại bí thì có tác dụng che chắn cỏ dại. Phương pháp này đã bị thay thế gieo trồng đơn loài trên các mô đất trong đó mỗi mô đất cách nhau khoảng 60–120 cm (2–4 ft) được gieo 3 hay 4 hạt giống, một phương pháp hiện nay vẫn còn được những người làm vườn tại gia sử dụng. Các kỹ thuật muộn hơn là ngô ca rô, trong đó các mô đất cách nhau khoảng 1 m (40 inch), cho phép các máy xới chạy trên đồng theo cả hai hướng ngang và dọc. Tại các khu vực đất đai khô cằn hơn thì điều này bị thay thế và hạt được gieo tại đáy các rãnh sâu khoảng 10–12 cm (4–5 inch) để có thể lấy được nhiều nước hơn. Kỹ thuật hiện đại gieo trồng ngô thành các hàng để cho phép việc chăm sóc cây non được thuận tiện hơn, mặc dù kỹ thuật gieo trồng trên các đống đất vẫn còn được sử dụng tại các cánh đồng ngô trong một số khu bảo tồn của thổ dân châu Mỹ.

Tại Bắc Mỹ, các cánh đồng được gieo trồng theo phương pháp luân canh cây trồng với các cây trồng có tác dụng cố định đạm, thường là cỏ linh lăng ở khu vực có khí hậu lạnh hơn và đậu tương ở các khu vực có mùa hè dài hơn. Đôi khi, cây trồng thứ ba, lúa mì mùa đông, cũng được thêm vào trong vòng luân canh. Các cánh đồng thông thường được cày xới mỗi năm, mặc dù kiểu canh tác không cày xới ngày càng gia tăng. Nhiều giống ngô được trồng tại Hoa Kỳ và Canada là các giống lai. Trên một nửa diện tích gieo trồng ngô tại Hoa Kỳ là các giống ngô biến đổi gen bằng cách sử dụng công nghệ sinh học để có được các đặc tính tốt như sức kháng chịu sâu bệnh hay sức kháng chịu thuốc diệt cỏ.

Trước Thế chiến II, hầu hết ngô trồng tại Bắc Mỹ được thu hoạch bằng tay thủ công. Công việc này yên cầu nhiều nhân lực và thường gắn với những sự kiện xã hội. Một số thiết bị bẻ ngô cơ khí 1 hay 2 hàng đã được sử dụng nhưng máy gặt đập phối hợp thì không được gật đầu cho tới tận sau cuộc chiến tranh. Với thiết bị bẻ ngô cơ khí hay bằng tay thủ công, hàng loạt bắp ngô được thu hoạch rồi sau đó cần một việc làm tách rời nữa để lột vỏ, tách hạt ra khỏi lõi. Ngày nay, tại những vương quốc tăng trưởng, người ta thu hoạch ngô bằng những máy gặt đập ngô phối hợp để thu hoạch hạt ngô .

Các hạt ngô

Các giống ngô đa sắc màuKhi ngô lần tiên phong được đưa ngoài khu vực châu Mỹ nói chung nó được những người nông dân tại những nơi này nghênh đón với sự sáng sủa do sản lượng cao của nó. Tuy nhiên, yếu tố phổ cập rộng của nạn kém dinh dưỡng đã phát sinh nhanh gọn tại những khu vực mới gieo trồng ngô này. Nó từng là điều huyền bí do kiểu kém dinh dưỡng này không được ghi nhận ở thổ dân châu Mỹ trong những điều kiện kèm theo thường thì. [ 12 ]Cuối cùng người ta đã phát hiện ra rằng thổ dân châu Mỹ đã biết rõ từ lâu về việc thêm những chất kiềm như tro so với thổ dân Bắc Mỹ và đá vôi ( cacbonat calci ) so với thổ dân Trung Mỹ vào ngô để giải phóng vitamin B3 ( niacin ), mà sự thiếu vắng nó là nguyên do gây ra bệnh pellagra ( bệnh nứt da ) .

Bên cạnh thiếu hụt niacin, pellagra còn có đặc trưng khác là thiếu hụt protein, kết quả của sự thiếu hụt cố hữu 2 amino acid quan trọng trong ngô tiền hiện đại là lysin và tryptophan. Quá trình kiềm hóa cũng làm gia tăng hàm lượng lysin và tryptophan trong ngô ở một mức độ nhất định, nhưng quan trọng hơn là thổ dân châu Mỹ đã biết cách làm cân bằng sự tiêu thụ ngô với đậu đỗ và các nguồn giàu protein khác như dền và đan sâm (Salvia spp.), cũng như thịt và cá, nhằm thu được toàn bộ các amino acid cần thiết cho tổng hợp protein một cách bình thường.

Do ngô được gia nhập vào trong khẩu phần siêu thị nhà hàng của những dân tộc bản địa phi thổ dân châu Mỹ nhưng lại không kèm theo những kỹ năng và kiến thức thiết yếu mà thổ dân châu Mỹ phải mất hàng ngàn năm mới nắm rõ nên việc phụ thuộc nhiều vào ngô thường thì là thảm kịch. Vào cuối thế kỷ 19 pellagra đã đạt tới ngưỡng đặc hữu tại những khu vực miền nam Hoa Kỳ, do những nhà nghiên cứu y học đã tranh cãi với nhau về 2 giả thuyết cho nguồn gốc của nó : thuyết thiếu vắng ( ở đầu cuối là đúng ) cho rằng bệnh pellagra là do thiếu vắng một số ít chất dinh dưỡng, còn thuyết mầm bệnh lại cho rằng bệnh pellagra là do mầm bệnh được truyền sang từ ruồi muỗi. Năm 1914, chính quyền sở tại Hoa Kỳ chính thức công nhận thuyết mầm bệnh của pellagra, nhưng đã phải hủy bỏ điều này sau vài năm do những chứng cứ chống lại nó ngày càng tăng. Vào giữa thập niên 1920 thuyết thiếu vắng của bệnh pellagra đã nhận được sự đồng thuận khoa học và được chứng tỏ vào năm 1932 khi thiếu vắng niacin được xác lập là nguyên do của bệnh này .Khi cách giải quyết và xử lý bằng kiềm và sự phong phú trong chính sách siêu thị nhà hàng được hiểu rõ hơn và vận dụng thì bệnh pellagra đã biến mất. Sự tăng trưởng của những giống ngô chứa nhiều lysin và khẩu phần nhà hàng siêu thị cân đối hơn cũng góp phần vào sự biến mất của căn bệnh này .

Bệnh tật và dịch hại[sửa|sửa mã nguồn]

Các loại ngô kỳ dị được tích lũy để bổ trợ cho phong phú gen khi nhân giống tinh lọc những giống ngô thuần hóa mới .Dưới đây là 1 số ít loài sâu bọ hại ngô

Tính nhạy cảm của ngô đối với sâu bore ngô châu Âu, và hậu quả của nó là thất bát lớn về mùa màng đã dẫn tới sự phát triển của thực vật chuyển gen có chứa độc tố của vi khuẩn Bacillus thuringiensis. “Ngô Bt” được gieo trồng rộng rãi tại Hoa Kỳ và đã được chấp thuận để đưa vào châu Âu.

Các bước dữ gìn và bảo vệ ngô khỏi vi trùng và côn trùng nhỏ

  • Thu hoạch
  • Tuốt tẽ hạt
  • Làm sạch và phân loại
  • Làm khô
  • Làm nguội
  • Phân loại theo chất lượng
  • Bảo quản trong các thung, chum hay kho silô

Ngô trong kho phải thông thoáng, thật sạch, không có lỗ hở nhỏ từ trong ra ngoài nhà kho
Các đống cây ngô là thói quen thu hoạch truyền thống lịch sử .Tại Hoa Kỳ và Canada, sử dụng hầu hết của ngô là nuôi gia cầm và gia súc, cỏ khô, cỏ ủ chua hay lấy hạt làm lương thực. Cỏ ủ chua được sản xuất bằng cách lên men những đoạn thân cây ngô non. Hạt ngô có nhiều ứng dụng trong công nghiệp, như chuyển hóa thành chất dẻo hay vải sợi. Một lượng ngô nhất định được thủy phân hay giải quyết và xử lý bằng enzym để sản xuất siro, đơn cử là siro chứa nhiều fructoza, gọi là siro ngô, một tác nhân làm ngọt và nhiều lúc được lên men để sau đó chưng cất trong sản xuất một vài dạng rượu. Rượu sản xuất từ ngô theo truyền thống lịch sử là nguồn của wisky bourbon. Etanol từ ngô cũng được dùng ở hàm lượng thấp ( 10 % hoặc ít hơn ) như thể phụ gia của xăng làm nguyên vật liệu cho một số ít động cơ để ngày càng tăng chỉ số octan, giảm ô nhiễm và giảm cả mức tiêu thụ xăng ( ngày này gọi chung là ” những nguyên vật liệu sinh học ” và đã từng gây ra tranh cãi mạnh tương quan tới sự thiết yếu về những nguồn nguyên vật liệu mới so với con người với sự thiết yếu phải duy trì, trong những khu vực như châu Mỹ Latinh, những thói quen nhà hàng là thực chất của những nền văn minh như những nền văn minh xuất phát từ khu cực Trung Mỹ ; Sự đồng ý những thỏa thuận hợp tác thương mại về ngô của NAFTA đã làm trầm trọng thêm những tranh cãi này, tương quan tới những điều kiện kèm theo lao động tồi tệ của người công nhân trên những cánh đồng, và hầu hết là NAFTA ” Open cho việc nhập khẩu ngô từ Hoa Kỳ, nơi mà những nông dân trồng ngô nhận được trợ cấp nhiều tỷ đôla và những tương hỗ khác từ chính quyền sở tại. ( … ) Theo OXFAM UK, sau khi NAFTA có hiệu lực hiện hành, giá ngô tại Mexico đã giảm 70 % trong tiến trình từ năm 1994 tới năm 2001. Số lượng việc làm cũng giảm theo : từ 8,1 triệu vào năm 1993 xuống còn 6,8 triệu vào năm 2002. Phần nhiều trong số những người mất việc làm là những người trồng ngô ở quy mô nhỏ [ 13 ]. Tuy nhiên, việc đưa vào những khu vực tại những vĩ độ xa hơn về phía bắc của Hoa Kỳ những loại ngô sản xuất nguyên vật liệu sinh học không nhằm mục đích tiềm năng tiêu thụ của con người hay động vật hoang dã, hoàn toàn có thể làm giảm khuynh hướng này. Sự tiêu thụ ngô từ phía con người như thể một loại lương thực chính diễn ra tại nhiều khu vực trên quốc tế. Trong nhiều nền văn hóa truyền thống người ta sử dụng những món cháo ngô, như polenta ở Italia, angu ở Brasil, mămăligă ở România hay mush tại Hoa Kỳ hoặc những thức ăn gọi là sadza, nshima, ugali và mealie pap tại châu Phi. Ngô cũng là thành phần chính trong tortilla, atole và nhiều món ăn khác trong siêu thị nhà hàng Mexico, hay chicha, một loại đồ uống lên men ở Trung và Nam Mỹ. Việc ăn ngô còn trên lõi cũng tùy thuộc vào từng nền văn hóa truyền thống. Nó là khá thông dụng tại Hoa Kỳ nhưng có vẻ như không thấy tại châu Âu .
Ngô ngọt là dạng biến đổi gen chứa nhiều đường và ít tinh bột, được dùng như một loại rau. Bỏng ngô là những hạt ngô từ một vài giống, thứ ngô sẽ nổ để xốp hơn khi bị rang nóng. Nó là một loại món ăn hầu hết dành cho những người thích ăn quà vặt .Ngô cũng hoàn toàn có thể được chế biến thành bánh đúc ngô, với những hạt ngô được tẩy trắng bằng một số ít chất kiềm. Bánh đúc ngô nói chung hay được sử dụng tại khu vực đông nam Hoa Kỳ, loại thức ăn này là học tập từ cách chế biến của thổ dân Mỹ. Một loại thức ăn thông dụng khác từ ngô là bánh bông ngô. Bột ngô cũng được sử dụng làm một loại bánh mì và món tortilla của Mexico .Một vài dạng ngô cũng được trồng làm hoa lá cây cảnh. Đối với mục tiêu này, những dạng với lá hay bắp nhiều màu được sử dụng. Ngoài ra, những dạng ngô với kích cỡ lớn, ví dụ ngô cao tới 9,4 m ( 31 ft ) hay ngô với bắp dài tới 60 cm ( 24 inch ), là những dạng ngô cảnh trong tối thiểu là một thế kỷ đã qua. [ 14 ]Lõi ngô cũng hoàn toàn có thể khoan lỗ và dùng như một loại tẩu hút thuốc rẻ tiền, lần tiên phong được sản xuất tại Mỹ vào năm 1869. Lõi ngô cũng hoàn toàn có thể dùng như một nguồn nguyên vật liệu. Ngô tương đối rẻ tiền và những lò sưởi tại gia với việc sử dụng hạt ngô làm nguồn nguyên vật liệu cũng đã được tạo ra .

Một công dụng không thông thường khác của ngô là tạo ra các Mê cung ngô nhằm thu hút du khách. Các mê cung này được tạo ra trên các cánh đồng ngô. Ý tưởng về mê cung ngô do Adrian Fisher, một nhà thiết kế mê cung hiện đại nhiều ý tưởng đưa ra, cùng với Công ty The American Maze đã đưa ra mê cung loại này tại Pennsylvania vào năm 1993. Các mê cung truyền thống tại Mỹ nói chung dùng các hàng rào thủy tùng, nhưng chúng phải mất vài năm mới có thể đủ lớn. Sự phát triển nhanh chóng của các cánh đồng ngô cho phép việc sắp xếp các mê cung bằng sử dụng Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) vào đầu mùa và tạo ra mê cung khi ngô đủ cao để che khuất tầm nhìn của du khách vào mùa hè. Tại Canada và Hoa Kỳ, các “mê cung ngô” khá phổ biến trong nhiều cộng đồng nông dân.

Ngô ngày càng ngày càng tăng vai trò như thể một nguồn nguyên vật liệu sinh học, ví dụ điển hình etanol. Nhà máy điện khí hóa sinh khối tại Strem, gần Güssing, Burgenland, Áo đã hoạt động giải trí từ năm 2005. Nghiên cứu để sản xuất diesel từ khí sinh học theo giải pháp Fischer Tropsch cũng đã được thực thi .Ngô cũng được dùng như một loại mồi câu gọi là ” viên bột nhão “. Nó là thông dụng tại châu Âu để câu nhấp .Các núm nhụy từ hoa cái của ngô ( râu ngô ), cũng được kinh doanh như thể một loại thảo dược có tính năng lợi tiểu .Hạt ngô cũng hoàn toàn có thể dùng thay cho cát sỏi trong một số ít chỗ đi dạo cho trẻ nhỏ. [ 15 ]Theo nhà hàng Nước Ta, hạt ngô còn được sử dụng để làm bánh ngô [ 16 ] [ 17 ], hay canh súp ngô rất ngon mà bổ dưỡng .
Ngô là cây lương thực thiết yếu tại khu vực Andes kể từ những thời kỳ tiền Columbus. Nền văn hóa truyền thống Moche ở miền bắc Peru sản xuất gốm sứ từ đất, nước và lửa. Đôg gốm ở hình bên là một gia tài rất linh, được dùng để biểu lộ một số ít chủ đề quan trọng. [ 18 ]

Thư viện ảnh[sửa|sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.