Gỗ – Wikipedia tiếng Việt

Gỗ – Wikipedia tiếng Việt
Taxus baccata).Mặt cắt ngang của một cây gỗ thanh tùng châu Âu ( ) .

Gỗ là một dạng tồn tại vật chất có cấu tạo chủ yếu từ các thành phần cơ bản như: xenluloza (40-50%), hemixenluloza (15-25%), lignin (15-30%) và một số chất khác. Nó được khai thác chủ yếu từ các loài cây thân gỗ.

Trái Đất có khoảng chừng một nghìn tỷ tấn gỗ, với vận tốc mọc khoảng chừng 10 tỷ tấn mỗi năm. Gỗ là một nguồn tài nguyên tái tạo trung hòa cacbon và dồi dào, vật tư gỗ được chăm sóc đặc biệt quan trọng là một nguồn nguồn năng lượng tái tạo. Năm 1991, có khoảng chừng 3,5 tỷ mét khối gỗ được thu hoạch. Ứng dụng chính của gỗ là làm đồ gỗ và kiến thiết xây dựng những tòa nhà. [ 1 ]

Một phát hiện năm 2011 ở New Brunswick của Canada đã vén mở những thực vật được biết sớm nhất đã có gỗ vào cách nay khoảng 395 đến 400 triệu năm.[2]

Bạn đang đọc: Gỗ – Wikipedia tiếng Việt

Con người đã dùng gỗ hàng ngàn năm vào nhiều mục tiêu khác nhau, mà đa phần là làm nguyên vật liệu hoặc vật tư kiến thiết xây dựng nhà, công cụ, vũ khí, khu công trình thẩm mỹ và nghệ thuật và làm giấy .

Công dụng của gỗ[sửa|sửa mã nguồn]

Ưu, điểm yếu kém của gỗ và cách khắc phục[sửa|sửa mã nguồn]

Ưu điểm của gỗ[sửa|sửa mã nguồn]

Nhược điểm và giải pháp khắc phục[sửa|sửa mã nguồn]

Gỗ bị gây hại bởi sinh vật hại gỗ

  • Sinh trưởng chậm, đường kính có hạn, có nhiều khuyết tật tự nhiên. Cần sử dụng các biện pháp kĩ thuật lâm – sinh hợp lý trong công tác trồng và chăm sóc rừng.
  • Dễ mục, dễ bị sinh vật (mối, mọt,…) phá hoại. Cần phun tẩm các hóa chất chống mối mọt.
  • Đàn hồi thấp. Cần biến tính gỗ bằng phương pháp ép hoặc ngâm hóa chất.
  • Trong khi phơi sấy thường dễ nứt nẻ, cong vênh, biến hình. Cần có phương án cưa xẻ, bóc lớp thích hợp.
  • Trong thân thường có các chất chiết xuất, thường gây khó khăn cho công việc trang sức bề mặt sản phẩm, hoặc ăn mòn các công cụ cắt gọt.
  • Tỷ lệ co giãn cao, sản phẩm thường chịu tác động lớn của độ ẩm, nhiệt độ môi trường. Cần loại bỏ các yếu tố gây co giãn này:
  • Ngâm tẩm hóa chất nhằm thay thế các gốc (-OH) trong gỗ
  • Sấy gỗ để loại bỏ nước tự do và nước thấm khỏi gỗ. Sấy ở nhiệt độ 103±2oC
  • Dễ bắt lửa, dễ cháy. Cần ngâm tẩm hoặc sơn phủ các chất chống bắt lửa

Mặt cắt gỗ[sửa|sửa mã nguồn]

Trong điều tra và nghiên cứu cấu trúc của gỗ người ta thường nghiên cứu và điều tra trên 3 mặt phẳng cắt nổi bật :

  • Mặt cắt ngang: Là mặt cắt có phương vuông góc với trục dọc thân cây.
  • Mặt cắt xuyên tâm: Là mặt cắt nghiên cứu có phương song song với trục dọc thân cây và đi qua tâm (lõi) thân cây.
  • Mặt cắt tiếp tuyến: Mặt cắt gỗ có phương song song với trục dọc thân cây và vuông góc với một trong các đường thẳng xuyên tâm.

Gỗ sớm, gỗ muộn[sửa|sửa mã nguồn]

  • Gỗ sớm hay gỗ xuân là phần gỗ sinh ra trong 1 chu kì sinh trưởng ở điều kiện sinh trưởng thuận lợi, cụ thể là nhiều mưa và nguồn nước dồi dào (ở Việt Nam thường là mùa xuân hạ, ở các nước ôn đới thường là mùa xuân). Gỗ sớm thường có màu sáng hơn. Các tế bào gỗ sớm thường có vách mỏng, ruột lớn để có thể tích chứa và dẫn nhiều nước[3]. Khả năng chịu các lực cơ học là thấp hơn.
  • Gỗ muộn hay gỗ hạ là phần gỗ sinh ra trong một chu kì sinh trưởng của cây gỗ ở điều kiện sinh trưởng không thuận lợi (ở Việt Nam thường là mùa thu đông, ở các nước ôn đới thường là mùa hạ). Gỗ muộn thường có màu thẫm. Tế bào gỗ muộn vách dày, ruột nhỏ, khả năng chịu tác động cơ học tốt.

Sự độc lạ trong hình thái và cấu trúc những tế bào trong gỗ sớm và gỗ muộn là nguyên do hình thành nên những vòng gỗ của cây. [ 3 ]

Gỗ dác, gỗ lõi[sửa|sửa mã nguồn]

Gỗ lõi ( màu sẫm, phía trong ) và gỗ dác ( màu nhạt, bên ngoài ) .Gỗ lõi là do gỗ dác hình thành nên. Đây là một quy trình đổi khác sinh học, vật lý và hóa học rất phức tạp. Trước hết tế bào chết, thể bít hình thành, những chất hữu cơ Open : nhựa cây, chất màu, tanin, tinh dầu, … Nhìn chung, do thành phần những chất hữu cơ nói trên tích tụ rất nhiều trong gỗ lõi, những tế bào ở đây được cho là không còn đảm nhiệm công dụng dẫn nước và muối khoáng nữa mà trở thành ” thùng rác ” chứa những chất thải, chất bã của cây [ 3 ]. Ở trong ruột tế bào thấm lên vách tế bào làm cho gỗ lõi có màu sẫm, nặng, cứng, khó thấm nước, đồng thời có năng lực chống sâu, nấm, mối, mọt hơn gỗ dác, do đó được sử dụng để đóng những vật dụng như : tủ, giường, cửa, bàn và ghế, …. Do gỗ lõi ít ” rỗng ” hơn gỗ dác, độ bền vật lý của gỗ lõi tốt hơn gỗ dác và nó đảm nhiệm vai trò chống đỡ cho hàng loạt cấu trúc của cây [ 3 ] .Trên mặt cắt ngang gỗ lõi có màu sẫm hơn so với gỗ dác [ 3 ]. Ở một vài loài, thường Open hiện tượng kỳ lạ gỗ lõi bị rỗng. Không có mối quan hệ nào giữa tăng trường đường kính thân cây và thể tích gỗ dác, gỗ lõi. Có loài không hình thành gỗ lõi, có loài gỗ lõi hình thành từ rất sớm, khiến bề dày của gỗ dác rất mỏng dính ( ví dụ gỗ cây họ Dẻ, họ Dâu tằm ) .
Là vòng gỗ do tầng phát sinh phân sinh ra thường là 1 năm ( tuỳ theo vị trí địa lý, ví dụ ở Nước Ta thì vòng tăng trưởng trùng với một năm ). Độ rộng của vòng năm phản ảnh vận tốc sinh trưởng của một cây. Số lượng vòng năm cho ta biết tuổi cây. Trên mặt cắt ngang, vòng năm là những đường tròn đồng tâm, trên mặt phẳng cắt xuyên tâm chúng là những đường thẳng song song với nhau và hoàn toàn có thể song song với trục dọc thân cây. Tùy từng đặc thù sinh học của loài, đặc thù thời tiết, điều kiện kèm theo dinh dưỡng mà vòng năm hoàn toàn có thể là dễ nhận ra hoặc khó nhận ra .

Gỗ lá kim[sửa|sửa mã nguồn]

Gỗ được dùng làm đồ mỹ nghệ cao cấp tại Việt Nam

Xem thêm: Get on là gì

.Gỗ lá kim hay gỗ mềm là mẫu sản phẩm gỗ tự nhiên khai thác từ những loài cây lá kim. Cấu tạo gỗ lá kim rất đơn thuần, thành phần cấu trúc hầu hết gồm có quản bào vòng, quản bào dọc, tia gỗ, tế bào mô mềm xếp dọc thân cây, ống dẫn nhựa .Thành phần hóa học của gỗ lá kim đa phần gồm : xenlulo chiếm 43-52 %, hemixellulo chiếm 15-20 %, lignhin chiếm 23-34 %, ngoài những còn 1 số ít chất phụ khác như chất màu, tinh dầu, … chiếm tỉ lệ rất ít .Đặc điểm chung của gỗ lá kim là vòng năm rõ, gỗ sớm gỗ muộn phân biệt rõ. Tia gỗ nhỏ và ít. Thớ gỗ thẳng, ít khi nghiêng thớ. Gỗ lá kim thường thì là mềm hơn, dễ tạo tác hơn và độ bền cơ học thấp hơn những gỗ lá rộng, tuy nhiên cũng có một số ít ngoại lệ .80 % số gỗ xẻ trên quốc tế là những gỗ lá kim. Các ưu điểm như thớ gỗ rất dài và thẳng, cây mau lớn, dễ tạo tác đã khiến gỗ lá kim chiếm tỉ lệ lớn trong số lượng gỗ tiêu thụ trên quốc tế .

Gỗ lá rộng[sửa|sửa mã nguồn]

Gỗ lá rộng là những mẫu sản phẩm gỗ tự nhiên khai thác từ thực vật lá rộng. Gỗ lá rộng có cấu trúc phức tạp hơn gỗ lá kim, những thành phần cấu trúc đa phần : mạch gỗ, tế bào mô mềm xếp dọc thân cây, tia gỗ, sợi gỗ, quản bào dọc, ống dẫn nhựa, cấu trúc lớp .Thành phần hóa học của gỗ lá rộng gồm : xenlulo chiếm 41-49 %, hemixellulo chiếm 20-30 %, lignhin chiếm 16-25 %, ngoài những còn xuất hiện của 1 số ít chất chiết xuất. Thành phần những nguyên tố là sắp xỉ nhau, tựa như gỗ lá kim không nhờ vào vào loài cây : C 49-50 % ; O 43-44 % ; H ≈ 6 % ; N ≈ 1 % .

Xem thêm: Get on là gì

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *