Vàng – Wikipedia tiếng Việt

Vàng – Wikipedia tiếng Việt
Bài này viết về nguyên tố sắt kẽm kim loại vàng. Đối với nghĩa khác của vàng, xem Vàng ( xu thế ). Đối với nghĩa khác của kim, xem kim

Vàng là nguyên tố hóa học có ký hiệu Au (lấy từ hai tự mẫu đầu tiên của từ tiếng La-tinh aurum, có nghĩa là vàng) và số nguyên tử 79, một trong những nguyên tố quý, làm cho nó trở thành một trong những nguyên tố có số nguyên tử cao tồn tại ngoài tự nhiên. Ở dạng tinh khiết, nó là một kim loại sáng, màu vàng hơi đỏ, đậm đặc, mềm, dẻo và dễ uốn. Về mặt hóa học, vàng là kim loại chuyển tiếp và là nguyên tố nhóm 11. Nó là một trong những nguyên tố hóa học ít phản ứng nhất và có dạng rắn trong điều kiện tiêu chuẩn. Vàng thường xuất hiện ở dạng nguyên tố tự nhiên (bản địa), như cốm hoặc hạt, trong đá, trong mạch đất và trong trầm tích phù sa. Nó tồn tại trong một loạt dung dịch rắn với nguyên tố bạc nguyên chất (dưới dạng electrum) và cũng tạo thành hợp kim tự nhiên với đồng và paladi. Ít phổ biến hơn, nó xảy ra trong các khoáng chất như các hợp chất vàng, thường với tellu (vàng tellua).

Vàng có khả năng chống lại hầu hết các axit, mặc dù nó bị hòa tan trong nước cường toan, hỗn hợp axit nitric và axit clohydric, tạo thành anion tetrachloroaurate hòa tan. Vàng không hòa tan trong axit nitric, mà có khả năng hòa tan bạc và kim loại cơ bản, một tính chất từ lâu đã được sử dụng để tinh chế vàng và để xác nhận sự hiện diện của vàng trong các vật kim loại, tạo thành thuật ngữ kiểm tra axit. Vàng cũng hòa tan trong dung dịch kiềm của xyanua, được sử dụng trong khai thác và mạ điện. Vàng hòa tan trong thủy ngân, tạo thành hỗn hống, nhưng đây không phải là phản ứng hóa học.

Là một nguyên tố tương đối hiếm, [ 1 ] [ 2 ] vàng là sắt kẽm kim loại quý đã được sử dụng làm chất phản xạ neutron trong vũ khí hạt nhân ( w71 ), và để đúc tiền, đồ trang sức đẹp và thẩm mỹ và nghệ thuật khác trong suốt lịch sử vẻ vang được ghi lại. Trước đây, một tiêu chuẩn vàng thường được thực thi như một chủ trương tiền tệ, nhưng tiền vàng đã không còn được coi là một loại tiền tệ lưu hành trong những năm 1930, và tiêu chuẩn vàng quốc tế đã bị sửa chữa thay thế bằng một mạng lưới hệ thống tiền tệ định danh sau năm 1971 .Tính đến năm 2017 tổng số có 190.040 tấn vàng sống sót trên mặt đất ,. [ 3 ] Điều này tương tự với một khối lập phương với mỗi cạnh có kích cỡ khoảng chừng 21,3 mét. Tiêu thụ vàng quốc tế mới được sản xuất là khoảng chừng 50 % trong trang sức đẹp, 40 % trong góp vốn đầu tư và 10 % trong công nghiệp. [ 4 ] Tính dễ uốn, độ dẻo cao, năng lực chống ăn mòn của vàng và hầu hết những phản ứng hóa học khác và tính dẫn điện đã dẫn đến việc nó liên tục được sử dụng trong những đầu nối điện chống ăn mòn trong tổng thể những loại thiết bị máy tính ( nghành nghề dịch vụ sử dụng chính trong công nghiệp ). Vàng cũng được sử dụng trong che chắn tia hồng ngoại, sản xuất thủy tinh màu, vàng lá và hồi sinh răng. Một số muối vàng vẫn được sử dụng làm chất chống viêm trong y học. Tính đến năm 2017, nước sản xuất vàng lớn nhất quốc tế đến nay là Trung Quốc với 440 tấn mỗi năm. [ 5 ]

Các đặc tính đáng quan tâm[sửa|sửa mã nguồn]

Vàng là nguyên tố sắt kẽm kim loại có màu vàng khi thành khối, khi dạng bột vàng nguyên chất 100 % có màu đen, hồng ngọc hay tía khi được cắt nhuyễn. Nó là sắt kẽm kim loại dễ uốn dát nhất được biết. Thực tế, 1 g vàng hoàn toàn có thể được dập thành tấm 1 m ², hoặc 1 ounce thành 300 feet². Là sắt kẽm kim loại mềm, vàng thường tạo kim loại tổng hợp với những sắt kẽm kim loại khác để làm cho nó cứng thêm .Vàng có tính dẫn nhiệt và điện tốt, không bị ảnh hưởng tác động bởi không khí và phần nhiều hoá chất ( chỉ có bạc và đồng là những chất dẫn điện tốt hơn ). Nó không bị tác động ảnh hưởng về mặt hoá học bởi nhiệt, nhiệt độ, oxy và hầu hết chất ăn mòn ; thế cho nên nó thích hợp để tạo tiền sắt kẽm kim loại và trang sức đẹp. Các halogen có tính năng hoá học với vàng, còn nước cường toan thì hoà tan nó. Tuy nhiên, axit selenic đậm đặc nóng ăn mòn vàng tạo thành vàng selenat .Màu của vàng rắn cũng như của dung dịch keo từ vàng ( có màu đậm, thường tía ) được tạo ra bởi tần số plasmon của nguyên tố này nằm trong khoảng chừng thấy được, tạo ra ánh sáng vàng và đỏ khi phản xạ và ánh sáng xanh khi hấp thụ. Vàng tự nhiên có chứa khoảng chừng 8 đến 10 % bạc, nhưng thường nhiều hơn thế. Hợp kim tự nhiên với thành phần bạc cao ( hơn 20 % ) được gọi là electrum. Khi lượng bạc tăng, màu trở nên trắng hơn và khối lượng riêng giảm .Vàng tạo kim loại tổng hợp với nhiều sắt kẽm kim loại khác ; kim loại tổng hợp với đồng cho màu đỏ hơn, kim loại tổng hợp với sắt màu xanh lá, kim loại tổng hợp với nhôm cho màu tía, với bạch kim cho màu trắng, bismuth tự nhiên với kim loại tổng hợp bạc cho màu đen. Đồ trang sức đẹp được làm bằng những phối hợp vàng nhiều màu được bán cho hành khách ở miền Tây nước Mĩ được gọi là ” vàng Black Hills ” .Trạng thái oxy hóa thường gặp của vàng gồm + 1 ( vàng ( I ) hay hợp chất aurơ ) và + 3 ( vàng ( III ) hay hợp chất auric ). Ion vàng trong dung dịch sẵn sàng chuẩn bị được khử và kết tủa thành vàng sắt kẽm kim loại nếu thêm phần nhiều bất kể sắt kẽm kim loại nào khác làm tác nhân khử. Kim loại thêm vào được oxy hóa và hoà tan được cho phép vàng hoàn toàn có thể được lấy khỏi dung dịch và được Phục hồi ở dạng kết tủa rắn .
Vàng trong tự nhiên có 1 đồng vị không thay đổi là 197A u .

Sử dụng và Ứng dụng[sửa|sửa mã nguồn]

Vàng nguyên chất quá mềm không hề dùng cho việc thường thì nên chúng thường được làm cứng bằng cách tạo kim loại tổng hợp với bạc, đồng và những sắt kẽm kim loại khác. Vàng và kim loại tổng hợp của nó thường được dùng nhiều nhất trong ngành trang sức đẹp, tiền sắt kẽm kim loại và là một chuẩn cho trao đổi tiền tệ ở nhiều nước. Vì tính dẫn điện tuyệt vời, tính kháng ăn mòn và những kết hợp lý tính và hóa tính mong ước khác, vàng điển hình nổi bật vào cuối thế kỷ XX như là một sắt kẽm kim loại công nghiệp thiết yếu .

Trao đổi tiền tệ[sửa|sửa mã nguồn]

Vàng đã được sử dụng thoáng rộng trên khắp quốc tế như một phương tiện đi lại quy đổi tiền tệ, hoặc bằng cách phát hành và công nhận những đồng xu vàng hay những số lượng sắt kẽm kim loại khác, hay trải qua những công cụ tiền giấy hoàn toàn có thể quy đổi thành vàng bằng cách lập ra bản vị vàng theo đó tổng giá trị tiền được phát hành được đại diện thay mặt bởi một lượng vàng dự trữ .Tuy nhiên, số lượng vàng trên quốc tế là hữu hạn và việc sản xuất không ngày càng tăng so với nền kinh tế tài chính quốc tế. Ngày nay, sản lượng khai thác vàng đang sụt giảm. [ 6 ] Với sự tăng trưởng mạnh của những nền kinh tế tài chính trong thế kỷ XX, và sự ngày càng tăng trao đổi quốc tế, dự trữ vàng quốc tế và thị trường của nó đã trở thành một nhánh nhỏ của hàng loạt những thị trường và những tỷ suất trao đổi tiền tệ cố định và thắt chặt với vàng đã trở nên không hề duy trì. Ở đầu Thế chiến I những vương quốc tham gia cuộc chiến tranh đã chuyển sang một bản vị vàng nhỏ, gây lạm phát kinh tế cho đồng tiền tệ của mình để có tiền ship hàng cuộc chiến tranh. Sau Thế chiến II vàng bị sửa chữa thay thế bởi một mạng lưới hệ thống tiền tệ hoàn toàn có thể quy đổi theo mạng lưới hệ thống Bretton Woods. Bản vị vàng và tính quy đổi trực tiếp của những đồng xu tiền sang vàng đã bị những chính phủ nước nhà trên quốc tế huỷ bỏ, bị thay thế sửa chữa bằng tiền giấy. Thụy Sĩ là vương quốc sau cuối gắn đồng tiền của mình với vàng ; vàng tương hỗ 40 % giá trị của tiền cho tới khi Thụy Sĩ gia nhập Quỹ Tiền tệ Quốc tế năm 1999. [ 7 ]Hàm lượng vàng trong kim loại tổng hợp được xác lập bằng kara ( k ). Vàng nguyên chất được định danh là 24 k. Các đồng xu vàng được đưa vào lưu thông từ năm 1526 tới thập niên 1930 đều là hợp chất vàng tiêu chuẩn 22 k được gọi là vàng hoàng gia, vì độ cứng .
Nhiều người chiếm hữu vàng và giữ chúng dưới hình thức những thỏi nén hay thanh như một công cụ chống lại lạm phát kinh tế hay những đợt khủng hoảng kinh tế. Tuy nhiên, một số ít nhà kinh tế tài chính không tin việc giữ vàng là một công cụ chống lạm phát kinh tế hay mất giá tiền tệ. [ 8 ]Mã tiền tệ ISO 4217 của vàng là XAU .

Các thỏi vàng hiện đại cho mục đích đầu tư hay cất trữ không yêu cầu các tính chất cơ khí tốt; chúng thường là vàng nguyên chất 24k, dù American Gold Eagle của Mỹ, gold sovereign của Anh, và Krugerrand của Nam Phi tiếp tục được đúc theo chất lượng 22k theo truyền thống. Đồng xu Canadian Gold Maple Leaf phát hành đặc biệt có chứa lượng vàng nguyên chất cao nhất so với bất kỳ thỏi vàng nào, ở mức 99,999% hay 0,99999, trong khi đồng xu Canadian Gold Maple Leaf phát hành phổ thông có độ nguyên chất 99,99%. Nhiều đồng xu vàng nguyên chất 99,99% khác cũng có trên thị trường. Australian Gold Kangaroos lần đầu tiên được đúc năm 1986 như là Australian Gold Nugget nhưng đã thay đổi thiết kế mặt trái vào năm 1989. Ngoài ra, có nhiều đồng xu thuộc loạt Australian Lunar Calendar và Austrian Philharmonic. Năm 2006, Sở đúc tiền Hoa Kỳ bắt đầu sản xuất đồng xu vàng American Buffalo với độ nguyên chất 99,99%.

Vì tính mềm của vàng nguyên chất ( 24 k ), nó thường được trộn lẫn với những sắt kẽm kim loại cơ bản khác để sử dụng trong công nghiệp nữ trang, làm đổi khác độ cứng và tính mềm, điểm nóng chảy, sắc tố và những đặc tính khác. Các kim loại tổng hợp với độ cara thấp, thường là 22 k, 18 k, 14 k hay 10 k, có chứa nhiều đồng, hay những sắt kẽm kim loại cơ bản khác, hay bạc hoặc paladi hơn trong hỗn hợp. Đồng là sắt kẽm kim loại cơ sở thường được dùng nhất, khiến vàng có màu đỏ hơn. Vàng 18 k chứa 25 % đồng đã Open ở đồ trang sức đẹp thời cổ đại và đồ trang sức đẹp Nga và có kiểu đúc đồng riêng không liên quan gì đến nhau, dù không phải là hầu hết, tạo ra vàng hồng. Hợp kim vàng-đồng 14 k có sắc tố gần giống một số ít kim loại tổng hợp đồng, và cả hai đều hoàn toàn có thể được dùng để sản xuất những biểu trưng cho công an và những ngành khác. Vàng xanh hoàn toàn có thể được sản xuất bởi một kim loại tổng hợp với sắt và vàng tía hoàn toàn có thể làm bằng một kim loại tổng hợp với nhôm, dù hiếm khi được triển khai trừ khi trong trường hợp đồ trang sức đẹp đặc biệt quan trọng. Vàng xanh giòn hơn và vì vậy khó chế tác hơn trong ngành trang sức đẹp. Các kim loại tổng hợp vàng 18 và 14 carat chỉ trộn lẫn với bạc có màu xanh-vàng nhất và thường được gọi là vàng xanh. Các kim loại tổng hợp vàng trắng hoàn toàn có thể được làm với paladi hay niken. Vàng trắng 18 carat chứa 17,3 % niken, 5,5 % kẽm và 2,2 % đồng có màu bạc. Tuy nhiên, niken là chất độc, và độ giải phóng của nó bị pháp luật quản trị ở châu Âu. Các loại kim loại tổng hợp vàng trắng khác cũng hoàn toàn có thể thực thi với paladi, bạc và những sắt kẽm kim loại trắng khác, [ 9 ] nhưng những kim loại tổng hợp paladi đắt hơn những kim loại tổng hợp dùng niken. Các kim loại tổng hợp vàng trắng có độ nguyên chất cao có năng lực chống ăn mòn hơn cả bạc nguyên chất hay bạc sterling. Hội tam điểm Nhật Mokume-gane đã tận dụng sự tương phản sắc tố giữa sắc tố những kim loại tổng hợp vàng khi dát mỏng để tạo ra những hiệu ứng kiểu thớ gỗ .
Thời Trung Cổ, vàng thường được xem là chất có lợi cho sức khoẻ, với niềm tin rằng một thứ hiếm và đẹp phải là thứ tốt cho sức khoẻ. Thậm chí 1 số ít người theo chủ nghĩa bí truyền và 1 số ít hình thức y tế thay thế sửa chữa khác coi sắt kẽm kim loại vàng có sức mạnh với sức khoẻ. [ 10 ] Một số loại muối thực sự có đặc thù chống viêm và đang được sử dụng trong y tế để điều trị chứng viêm khớp và những loại bệnh tương tự như khác. [ 11 ] Tuy nhiên, chỉ những muối và đồng vị của vàng mới có giá trị y tế, còn khi là nguyên tố ( sắt kẽm kim loại ) vàng trơ với mọi hoá chất nó gặp trong khung hình. Ở thời tân tiến, tiêm vàng đã được chứng tỏ là giúp làm giảm đau và sưng do thấp khớp và lao. [ 11 ] [ 12 ]Các kim loại tổng hợp vàng đã được sử dụng trong việc hồi sinh nha khoa, đặc biệt quan trọng là răng, như thân răng và cầu răng vĩnh viễn. Tính dễ uốn của những kim loại tổng hợp vàng tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho việc tạo mặt phẳng liên kết răng và có được những hiệu quả nói chung tốt hơn những loại khác làm bằng sứ. Việc sử dụng thân răng vàng với những răng có số lượng nhiều như răng cửa đã được ưu thích ở 1 số ít nền văn hoá nhưng lại không được khuyến khích ở những nền văn hoá khác .Sự pha chế vàng keo ( chất lỏng gồm những phân tử nano vàng ) trong nước có màu rất đỏ, và hoàn toàn có thể được thực thi với việc trấn áp kích cỡ những phân tử lên tới một vài phần chục nghìn nanomét bằng cách giảm vàng chloride với những ion citrat hay ascorbat. Vàng keo được sử dụng trong điều tra và nghiên cứu y khoa, sinh học và khoa học vật tư. Kỹ thuật miễn dịch vàng ( immunogold ) khai thác năng lực của những thành phần vàng hấp thụ những phân tử protein lên những bên mặt của chúng. Các thành phần vàng keo được bao trùm với những kháng thể riêng không liên quan gì đến nhau hoàn toàn có thể được dùng để phát hiện sự hiện hữu và vị trí của những kháng nguyên trên mặt phẳng của tế bào. [ 13 ] Trong những phần siêu mỏng mảnh của mô được quan sát bởi kính hiển vi electron, những đoạn immunogold Open với tỷ lệ cực lớn bao quanh những điểm ở vị trí của kháng thể. [ 14 ] Vàng keo cũng là hình thức vàng được sử dụng như sơn vàng trong ngành gốm sứ trước khi nung .Vàng, hay những kim loại tổng hợp của vàng và paladi, được vận dụng làm lớp dẫn cho những mẫu sinh học và những vật tư phi dẫn khác như nhựa dẻo tổng hợp và thủy tinh để được quan sát trong một kính hiển vi electron quét. Lớp phủ, thường được tạo bởi cách phun tia bằng một luồng plasma agon, có ba vai trò theo cách ứng dụng này. Tính dẫn điện rất cao của vàng dẫn điện tích xuống đất, và tỷ lệ rất cao của nó phân phối nguồn năng lượng chặn cho những electron trong chùm electron, giúp hạn chế chiều sâu chùm electron xâm nhập vào trong mẫu. Điều này cải tổ độ sắc nét của điểm và địa hình mặt phẳng mẫu và tăng độ phân giải khoảng trống của hình ảnh. Vàng cũng tạo ra một hiệu suất cao của những electron thứ hai khi bị bức xạ bởi một chùm electron, và những electron nguồn năng lượng thấp đó thường được dùng làm nguồn tín hiệu trong kính hiển vi quét electron. [ 15 ]Đồng vị vàng-198, ( bán rã 2,7 ngày ) được dùng trong một số ít giải pháp điều trị ung thư và để điều trị một số ít loại bệnh. [ 16 ]

Thực phẩm và đồ uống[sửa|sửa mã nguồn]

  • Vàng có thể được sử dụng trong thực phẩm và có số E 175.[17]
  • Vàng lá, bông hay bụi được dùng trên và trong một số thực phẩm cho người sành ăn, đáng chú ý nhất là các đồ bánh kẹo và đồ uống như thành phần trang trí.[18] Vàng lá đã được giới quý tộc thời châu Âu Trung Cổ sử dụng như một thứ đồ trang trí cho thực phẩm và đồ uống, dưới dạng lá, bông hay bụi, hoặc để thể hiện sự giàu có của chủ nhà hay với niềm tin rằng một thứ có giá trị và hiếm sẽ có lợi cho sức khoẻ con người. Lá vàng và bạc thỉnh thoảng được dùng trong các đồ bánh kẹo ở Nam Á như barfi.[19]
  • Goldwasser (nước vàng) là một đồ uống thảo mộc truyền thống được sản xuất tại Gdańsk, Ba Lan, và Schwabach, Đức, và có chứa những bông vàng lá. Cũng có một số loại cocktail đắt giá (~$1.000) có chứa bông vàng lá.[20] Tuy nhiên, bởi vàng kim loại trơ với mọi chất hoá học trong cơ thể, nó không mang lại hương vị cũng không có hiệu quả dinh dưỡng nào và không làm thay đổi gì cho cơ thể.[21]

Mật độ electron tự do trong vàng sắt kẽm kim loại là 5,90 × 1022 cm − 3. Vàng có tính dẫn điện rất cao, và đã được dùng làm dây dẫn điện trong 1 số ít thiết bị tiêu thụ nhiều điện năng ( bạc thậm chí còn có độ dẫn điện trên thể tích cao hơn, nhưng vàng có ưu điểm chống ăn mòn ). Ví dụ, những dây dẫn điện bằng vàng đã được sử dụng trong một số ít thực nghiệm nguyên tử thuộc Dự án Manhattan, nhưng những dây dẫn bạc dòng lớn cũng được sử dụng trong những nam châm hút tách đồng vị calutron của dự án Bất Động Sản này .Dù vàng bị clo tự do tiến công, tính dẫn điện tốt của nó và năng lực chống oxy hóa và ăn mòn nói chung trong những thiên nhiên và môi trường khác ( gồm cả năng lực kháng axít không clo ) đã khiến nó được sử dụng thoáng đãng trong công nghiệp điện tử bởi chỉ một lớp phủ vàng mỏng mảnh hoàn toàn có thể bảo vệ liên kết điện mọi dạng, cho nên vì thế bảo vệ độ liên kết tốt. Ví dụ, vàng được dùng làm thiết bị nối của những dây dẫn điện đắt đỏ, như audio, video và cáp USB. Lợi ích của việc sử dụng vàng làm sắt kẽm kim loại liên kết so với sắt kẽm kim loại khác như thiếc đang bị tranh luận kinh hoàng. Các liên kết vàng thường bị những chuyên viên nghe nhìn chỉ trích là không thiết yếu với hầu hết người mua và bị coi chỉ đơn thuần là một trò marketing. Tuy nhiên, việc sử dụng vàng trong những thiết bị điện tử kiểu trượt khác trong những môi trường tự nhiên rất khí ẩm và ăn mòn, và cho những tiếp xúc với ngân sách hư hỏng lớn ( một số ít máy tính, thiết bị thông tin, tàu ngoài hành tinh, động cơ máy bay phản lực ) vẫn rất thông dụng. [ 25 ]Bên cạnh tiếp xúc điện kiểu trượt, vàng cũng được dùng trong tiếp xúc điện bởi nó có năng lực chống ăn mòn, độ dẫn điện, mềm và không độc. [ 26 ] Các công tắc nguồn kiểu bấm nói chung dễ bị ăn mòn hơn công tắc nguồn trượt. Các dây dẫn bằng vàng mỏng mảnh được dùng để liên kết những thiết bị bán dẫn với gói thiết bị của chúng qua một quy trình được gọi là liên kết dây .
Vàng bị tiến công và hoà tan trong những dung dịch kiềm hay natri xyanua, và xyanua vàng là chất điện phân được dùng trong kỹ thuật mạ điện vàng lên những sắt kẽm kim loại cơ sở và kết tủa điện. Các dung dịch vàng chloride ( axit cloroauric ) được dùng để sản xuất vàng keo bằng cách khử với những ion citrat hay ascorbat. Vàng chloride và vàng oxit được dùng để sản xuất thuỷ tinh màu đỏ hay thuỷ tinh nam việt quất, mà giống như huyền phù vàng keo, có chứa những hạt vàng nano hình cầu với kích cỡ đồng đều. [ 27 ]

Đơn vị giám sát[sửa|sửa mã nguồn]

Xem thêm Hệ đo lường kim hoàn

Trong ngành kim hoàn ở Nước Ta, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị chức năng là lượng ( lượng hay lạng ) hoặc chỉ. Một lượng vàng nặng 37,50 g. Một chỉ bằng 1/10 lượng vàng .Trên thị trường quốc tế, vàng thường được giám sát theo mạng lưới hệ thống khối lượng troy, trong đó 1 troy ounce ( ozt ) tương tự 31,1034768 gam .

Tuổi (hay hàm lượng) vàng được tính theo thang độ K (kara). Một kara tương đương 1/24 vàng nguyên chất. Vàng 99,99% tương đương với 24K. Khi ta nói tuổi vàng là 18K thì nó tương đương với hàm lượng vàng trong mẫu xấp xỉ 75%. Hiện nay ở Việt Nam người ta thường kinh doanh vàng dưới dạng các bánh, thỏi, nhẫn, dây chuyền, vòng, lắc với hàm lượng vàng chủ yếu là 99,999%; 99,99%; 99,9%; 99% hay 98%. Vàng dùng trong ngành trang sức thông thường còn gọi là vàng tây có tuổi khoảng 18K.

Vàng đã được biết tới và sử dụng bởi những nghệ nhân từ thời đồng đá. Các đồ tạo tác bằng vàng ở Balkan Open từ thiên niên kỷ 4 trước Công Nguyên, như những vật phẩm được tìm thấy tại Varna Necropolis. Các đồ tạo tác bằng vàng như những chiếc mũ vàng và đĩa Nebra Open ở Trung Âu từ thiên niên kỷ 2 trước Công Nguyên tại Thời đồ đồng .Chữ tượng hình Ai Cập ngay từ năm 2600 TCN đã miêu tả vàng, mà vua Tushratta của Mitanni công bố là ” nhiều hơn cát bụi ” tại Ai Cập. [ 28 ] Ai Cập và đặc biệt quan trọng là Nubia có những nguồn tài nguyên để biến họ trở thành những TT sản xuất vàng trong hầu hết lịch sử dân tộc. Bản đồ sớm nhất được biết tới là Bản đồ giấy cói Turin và bộc lộ sơ đồ của một mỏ vàng tại Nubia cùng với những hướng dẫn địa lý địa phương. Các phương pháp chế biến khởi đầu đã được Strabo miêu tả và gồm cả việc nung chảy. Những mỏ lớn cũng hiện hữu trên khắp Biển Đỏ ở nơi hiện là Ả Rập Xê Út .Truyền thuyết về bộ lông cừu vàng hoàn toàn có thể để cập tới việc dùng lông cừu để khai thác bụi vàng từ trầm tích cát vàng ở quốc tế cổ đại. Vàng thường được đề cập tới trong Cựu ước, khởi đầu với Khải huyền 2 : 11 ( tại Havilah ) và gồm trong với những quà Tặng Ngay của magi trong những chương tiên phong của Tân ước của Matthew. Sách Khải huyền 21 : 21 đã miêu tả thành phố Jerusalem Mới có những đường phố ” làm bằng vàng nguyên chất, sáng như pha lê “. Góc tây-nam của Biển Đen nổi tiếng với vàng. Việc khai thác được cho là đã mở màn từ thời Midas, và vàng ở đây đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cái hoàn toàn có thể là đồng tiền đúc tiên phong tại Lydia khoảng chừng năm 610 trước Công Nguyên. [ 29 ] Từ thế kỷ VI hay V trước Công Nguyên, nhà Chu đã cho sử dụng dĩnh viên, một kiểu đồng xu tiền xu vàng .

Người La Mã đã phát triển các kỹ thuật mới để khai thác vàng ở quy mô lớn bằng các phương pháp khai mỏ thuỷ lực, đặc biệt tại Hispania từ năm 25 trước Công Nguyên trở đi và tại Dacia từ năm 150 trở đi. Một trong những mỏ lớn nhất nằm tại Las Medulas ở León (Tây Ban Nha), nơi bảy cống dẫn nước cho phép tháo hầu hết trầm tích bồi tích lớn. Các mỏ tại Roşia Montană ở Transilvania cũng rất lớn, và cho tới tận gần đây, vẫn được khai thác bằng các phương thức khai mỏ lộ thiên. Các mỏ nhỏ hơn tại Anh cũng được khai thác, như các sa khoáng cát vàng và khoáng sàng đá cứng tại Dolaucothi. Nhiều phương pháp họ sử dụng đã được Pliny Già miêu tả kỹ lưỡng trong bách khoa toàn thư của mình (Naturalis Historia) được viết vào khoảng cuối thế kỷ I.

Đế quốc Mali tại châu Phi nổi tiếng khắp Cựu thế giới về trữ lượng vàng lớn của mình. Mansa Musa, nhà quản lý đế chế ( 1312 – 1337 ) trở nên nổi tiếng khắp Cựu thế giới về cuộc hành hương của mình tới Mecca năm 1324. Ông đã đi qua Cairo tháng 7 năm 1324, và được miêu tả là đã được tháp tùng bởi một đoàn lạc đà với hàng nghìn người và gần một trăm con lạc đà. Ông đã cho đi rất nhiều vàng đến hơn cả vàng giảm giá ở Ai Cập trong hơn một thập niên. [ 30 ] Một sử gia Ả Rập đương thời đã phản hồi :

Vàng đang có giá cao ở Ai Cập cho tới khi họ tới năm ấy. Một mithqal không dưới 25 dirham và nói chung là cao hơn, nhưng từ thời điểm ấy giá trị của nó đã giảm và mức giá thấp này vẫn còn tới ngày nay. Một mithqal không vượt quá 22 dirham hay ít hơn. Đây là mức giá trao đổi trong khoảng mười hai năm cho tới hiện tại bởi số lượng vàng lớn mà họ đã mang tới Ai Cập và chi tiêu tại đó […]
— Chihab Al-Umari[31]

Cuộc thám hiểm châu Mỹ của người châu Âu đã được kích thích một phần lớn bởi những báo cáo về các đồ trang sức bằng vàng được trưng bày khắp nơi bởi người bản xứ châu Mỹ, đặc biệt tại Trung Mỹ, Peru, Ecuador và Colombia. Người Aztec coi vàng theo nghĩa đen là sản phẩm của thần thánh, gọi nó là “phân của thánh” (teocuitlatl trong tiếng Nahuatl).[32]

Dù giá của một số nhóm kim loại platin cao hơn nhiều, vàng từ lâu đã được coi là kim loại đáng thèm muốn nhất trong các kim loại quý, và giá trị của nó đã được sử dụng làm bản vị cho nhiều tiền tệ (được gọi là bản vị vàng) trong lịch sử. Vàng đã được sử dụng như một biểu tượng cho sự thanh khiết, giá trị, sự vương giả, và đặc biệt các vai trò phối hợp cả ba đặc tính đó. Vàng như một dấu hiệu của sự giàu sang và danh vọng đã bị Thomas More đem ra chế nhạo trong chuyên luận Utopia. Trên hòn đảo tưởng tượng đó, vàng quá dư thừa tới mức nó được dùng làm xiềng xích cho nô lệ, đồ ăn và đồ cho nhà vệ sinh. Khi các đại sứ từ các quốc gia khác tới, đeo những bộ đồ trang sức bằng vàng, người dân Utopia tưởng họ là những kẻ hầu hạ, và chỉ tỏ lòng kính trọng với những người ăn mặc xoàng xĩnh nhất trong đoàn.

Có một truyền thống từ lâu là việc cắn vàng để thử nó. Dù đây chắc chắn không phải là một cách chuyên nghiệp để thử vàng, việc cắn để thử có thể để lại dấu vết vì vàng là một kim loại mềm, như được chỉ ra bởi điểm của nó trong bảng độ cứng khoáng vật Mohs. Vàng càng nguyên chất thì càng dễ tạo dấu. Chì được sơn có thể đánh lừa việc thử này bởi chì mềm hơn vàng (và có thể gây ra một nguy cơ ngộ độc chì nhỏ nếu một lượng chì đủ lớn bị hấp thụ trong lần cắn).

Vàng thời cổ đại về mặt địa chất khá dễ để có được ; tuy nhiên 75 % tổng lượng vàng từng được khai thác đã được khai thác từ năm 1910. Ước tính rằng tổng lượng vàng từng được khai thác sẽ tạo ra một khối 20 m ( 66 ft ) mỗi cạnh ( tương tự 8.000 m3 ) .Một mục tiêu chính của những nhà giả kim thuật là tạo ra vàng từ những chất khác, như chì — được cho là qua tương tác với một chất huyền bí được gọi là đá của nhà hiền triết. Dù họ không khi nào thành công xuất sắc trong nỗ lực này, những nhà giả kim thuật đã khiến người ta chăm sóc hơn vào cái hoàn toàn có thể thực thi được với những chất, và điều này đã đặt ra nền tảng cho ngành hóa học ngày này. Biểu tượng của họ cho vàng là vòng tròn với một điểm ở tâm ( ☉ ), cũng là hình tượng chiêm tinh và chữ cái Trung Quốc cổ cho Mặt Trời. Với việc tạo ra vàng tự tạo thời hiện đại bằng cách bắt neutron, xem Tổng hợp vàng .Trong thế kỷ XIX, những cuộc đổ xô đi tìm vàng đã xảy ra bất kể khi nào những trầm tích vàng lớn được phát hiện. Lần mày mò tiên phong ra vàng tại Hoa Kỳ được ghi lại là tại Mỏ Vàng Reed gần Georgeville, Bắc Carolina năm 1803. [ 34 ] Cuộc đổ xô đi tìm vàng tiên phong ở Hoa Kỳ diễn ra tại một thị xã nhỏ phía bắc Georgia tên là Dahlonega. [ 35 ] Những cuộc đổ xô đi tìm vàng khác diễn ra tại California, Colorado, Black Hills, Otago, nước Australia, Witwatersrand, và Klondike .Bởi giá trị cao từ trong lịch sử vẻ vang của nó, đa phần vàng đã được khai thác trong suốt lịch sử dân tộc vẫn đang được lưu chuyển dưới hình thức này hay hình thức khác. Năm 2009, Satoshi Nakamoto đã ý tưởng ra một loại tiền tệ mới với tên gọi là Bitcoin, có năng lực cạnh tranh đối đầu trực tiếp với vàng do có vừa đủ những đặc thù của sắt kẽm kim loại này và vượt qua được sự trấn áp của chính phủ nước nhà. [ 36 ]

Sự thông dụng[sửa|sửa mã nguồn]

Cục vàng tự nhiên 156 – ounce ( 4,85 kg ) này được một người tìm quặng tìm thấy ở Sa mạc Nam California bằng một máy dò sắt kẽm kim loại .Số nguyên tử 79 của vàng khiến nó là một trong những nguyên tố có số nguyên tử lớn nhất xuất hiện trong tự nhiên. Giống mọi nguyên tố với những số nguyên tử lớn hơn sắt, vàng được cho là đã hình thành từ một quy trình tổng hợp hạt nhân sao siêu mới. Những vụ nổ sao siêu mới tung bụi có chứa sắt kẽm kim loại ( gồm cả những nguyên tố nặng như vàng ) vào trong vùng khoảng trống sau này đặc lại thành hệ mặt trời và Trái Đất của tất cả chúng ta. [ 37 ]Trên Trái Đất, vàng thường Open như là sắt kẽm kim loại tự nhiên, thường là trong dung dịch đặc của vàng và bạc ( nghĩa là kim loại tổng hợp của vàng với bạc ). Các kim loại tổng hợp này thường có hàm lượng bạc 8 – 10 %. Electrum là vàng nguyên tố với hơn 20 % bạc. Màu sắc của quặng vàng bạc biến hóa từ màu vàng-bạc tới bạc, phụ thuộc vào vào hàm lượng bạc. Càng nhiều bạc, nó càng có khối lượng riêng thấp .
Nhật Bản.Kích thước so sánh của một khối quặng vàng 860 kg và 30 g vàng hoàn toàn có thể lấy được từ nó. Mỏ vàng Toi

Vàng được tìm thấy trong quặng được tạo ra từ đá với các phần từ vàng rất nhỏ hay cực nhỏ. Quặng vàng này thường được tìm thấy cùng thạch anh hay các khoáng chất sulfide, như Fool’s Gold (vàng của thằng ngốc), vốn là một pyrit.[38] Chúng được gọi là khoáng sản “mạch”. Vàng tự nhiên cũng có dưới hình thức các bông tự do, các hạt hay những quặng vàng lớn đã bị ăn mòn khỏi đá và kết thúc trong các trầm tích phù sa (được gọi là trầm tích cát vàng). Những loại vàng tự do đó luôn nhiều hơn tại bề mặt các mạch có vàng do oxy hóa các khoáng chất kèm theo bởi thời tiết, và việc rửa trôi bụi vào các con suối và dòng sông, nơi nó tụ tập lại và có thể được hoạt động của nước liên kết lại với nhau để hình thành nên các cục vàng.

Vàng nhiều lúc được tìm thấy cùng teluride như là những khoáng vật calaverit, krennerit, nagyagit, petzit và sylvanit, và như khoáng vật bismuthua hiếm maldonit ( Au2Bi ) và antimonua aurostibit ( AuSb2 ). Vàng cũng phát sinh trong những kim loại tổng hợp hiếm với đồng, chì, và thủy ngân : những khoáng vật auricuprid ( Cu3Au ), novodneprit ( AuPb3 ) và weishanit ( ( Au, Ag ) 3H g2 ) .Nghiên cứu gần đây gợi ý rằng những vi sinh vật nhiều lúc hoàn toàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành những trầm tích vàng, luân chuyển và kết tủa vàng để hình thành những hạt và cục được tích lũy trong những trầm tích phù sa. [ 39 ]Các đại dương trên Trái Đất có chứa vàng. Hàm lượng vàng ước tính trong Đại Tây Dương và Đông Bắc Thái Bình Dương là 50 – 150 fmol / L hay 10-30 phần trên triệu luỹ thừa bốn. Nói chung, hàm lượng vàng trong những mẫu ở nam Đại Tây Dương và trung Thái Bình Dương là tương tự ( ~ 50 fmol / L ) nhưng ít chắc như đinh hơn. Những vùng nước sâu Địa Trung Hải có hàm lượng vàng lớn hơn ( 100 – 150 fmol / L ) do bụi do gió thổi và / hoặc do những con sông. Ở mức 10 phần trên triệu luỹ thừa bốn những đại dương của Trái Đất sẽ chứa 15.000 tấn vàng. [ 40 ] Những số lượng này nhỏ bằng một phần ba số ước tính trong tài liệu trước năm 1988, cho thấy những yếu tố với tài liệu trước đó .

Một số người đã tuyên bố có khả năng khai thác vàng một cách kinh tế từ nước biển, nhưng tất cả họ đều hoặc gặp sai lầm hoặc là có ý đồ lừa gạt. Prescott Jernegan đã cho hoạt động một chiếc máy khai thác vàng ở Hoa Kỳ trong những năm 1890. Một kẻ bịp bợm người Anh cũng có một chiếc máy tương tự ở Anh đầu những năm 1900.[41] Fritz Haber (nhà phát minh người Đức với quy trình Haber) đã nghiên cứu việc tách vàng từ nước biển trong một nỗ lực giúp nước Đức bồi thường chiến phí sau Thế chiến I.[42] Dựa trên các giá trị được công bố là 2 tới 64 ppb vàng trong nước biển thì sự tách vàng thành công về mặt thương mại ra khỏi nước biển dường như là có thể. Sau những phân tích 4.000 mẫu nước biển với hàm lượng trung bình 0,004 ppb mọi việc trở nên rõ ràng rằng việc tách vàng sẽ không thể trở thành hiện thực và ông đã dừng dự án.[43] Không một cơ cấu thương mại thực sự nào cho việc tách chiết vàng từ nước biển đã từng được xác nhận. Tổng hợp vàng không có tính kinh tế và dường như cũng sẽ luôn như vậy trong tương lai.

Khuynh hướng khai thác vàng của quốc tế Sản lượng vàng năm 2005 ÚcLối vào mỏ vàng ngầm dưới đất tại Victoria Vàng nguyên chất kết tủa được sản xuất bởi quy trình luyện nước cường toanKhai thác vàng có tính kinh tế tài chính nhất khi thực thi tại những mỏ lớn, có trầm tích dễ khai thác. Các cấp quặng thấp ở mức 0,5 mg / kg ( 0,5 phần trên triệu, ppm ) hoàn toàn có thể có tính kinh tế tài chính. Các cấp quặng thường thì tại những mỏ lộ thiên là 1 – 5 mg / kg ( 1 – 5 ppm ) ; những cấp quặng ngầm dưới đất hay mỏ đá cứng thường tối thiểu đạt 3 mg / kg ( 3 ppm ). Bởi phải có những cấp quặng 30 mg / kg ( 30 ppm ) để vàng hoàn toàn có thể được quan sát bằng mắt thường, tại hầu hết những mỏ thì vàng không hề nhìn thấy được .Từ những năm 1880, Nam Phi đã là một nguồn chiếm tỷ suất lớn nguồn cung vàng quốc tế, với khoảng chừng 50 % toàn bộ lượng vàng từng được sản xuất có nguồn gốc từ Nam Phi. Sản lượng năm 1970 chiếm 79 % nguồn cung quốc tế, sản xuất khoảng chừng 1.480 tấn. Sản lượng toàn quốc tế năm 2008 là 2.260 tấn và năm 2011 là 2.700 tấn. Năm 2007 Trung Quốc ( với 276 tấn ) đã vượt qua Nam Phi trở thành nước sản xuất vàng lớn nhất, lần tiên phong từ năm 1905 mất ngôi vị số một. [ 44 ]Thành phố Johannesburg ở Nam Phi đã được xây dựng sau Cuộc đổ xô đi tìm vàng Witwatersrand dẫn tới sự phát hiện một trong những trầm tích vàng lớn nhất quốc tế từng có. Các mỏ vàng nằm trong châu thổ những tỉnh Free State và Gauteng rộng về strike and dip yên cầu một trong những mỏ sâu nhất quốc tế, với những mỏ Savuka và TauTona hiện là những mỏ vàng sâu nhất quốc tế với độ sâu 3.777 m. Cuộc cuộc chiến tranh Boer lần thứ hai tiến trình 1899 – 1901 giữa Đế chế Anh và người Boer Afrikaner tối thiểu một phần vì những quyền khai mỏ và chiếm hữu những mỏ vàng ở Nam Phi .Các nhà phân phối vàng lớn khác gồm Hoa Kỳ, nước Australia, Nga và Peru. Các mỏ ở Nam Dakota và Nevada cung ứng hai phần ba lượng vàng sử dụng tại Hoa Kỳ. Ở Nam Mỹ, dự án Bất Động Sản Pascua Lama gây tranh cãi có tiềm năng khai thác những mỏ vàng giàu trữ lượng tại những dãy núi cao ở Sa mạc Atacama, tại biên giới giữa Chile và Argentina. Ngày nay một phần tư sản lượng vàng quốc tế ước tính có nguồn gốc từ những mỏ vàng khai thác thủ công bằng tay hay mỏ cỡ nhỏ. [ 45 ]Sau khi sản xuất bắt đầu, vàng thường được tinh chế theo cách công nghiệp bằng quy trình Wohlwill dựa trên điện phân hay bằng quy trình Miller, khử clo cho dung dịch. Quá trình Wohlwill mang lại độ tinh khiết cao hơn, nhưng phức tạp hơn và thường vận dụng cho những cơ sở quy mô nhỏ. [ 46 ] [ 47 ] Các chiêu thức khác để nghiên cứu và phân tích và tinh luyện vàng gồm thủy phân và tách bạc cũng như giải pháp cupell, hay những giải pháp tinh luyện dựa trên việc hoà tan vàng trong aqua regia. [ 48 ]Ở thời gian cuối năm 2006, ước tính tổng thể lượng vàng từng được khai thác là 158.000 tấn [ 49 ] và trong ấn bản tháng 1 năm 2009 của mình, National Geographic viết : ” Trong hàng loạt lịch sử dân tộc, chỉ 161.000 tấn vàng đã được khai thác, chỉ đủ để lấp đầy hai hồ bơi dùng trong Olympic. ” Nó hoàn toàn có thể được biểu lộ bằng một khối với chiều dài cạnh khoảng chừng 20,28 mét. Giá trị của nó rất hạn chế ; với giá USD 1.000 trên ounce, 161.000 tấn vàng sẽ chỉ có giá trị 5,2 nghìn tỷ dollar .Trung bình ngân sách để khai thác vàng khoảng chừng US $ 317 / oz năm 2007, nhưng nó hoàn toàn có thể độc lạ rất lớn nhờ vào vào kiểu mỏ và chất lượng quặng ; sản lượng sản xuất tại những mỏ toàn thế giới đạt 2.471,1 tấn. [ 50 ]Vàng rất không thay đổi và có giá trị tới mức nó luôn được thu lại và tái sử dụng. Không có việc tiêu thụ vàng thực sự theo nghĩa kinh tế tài chính ; việc lưu giữ vàng vẫn là điều thiết yếu khi quyền sở hữu chuyển từ bên này qua bên khác. [ 51 ]

Tỷ lệ tiêu thụ vàng được sản xuất trên thế giới ước khoảng 50% trong lĩnh vực trang sức, 40% để đầu tư và 10% trong công nghiệp.[cần dẫn nguồn]

Cho tới năm 2013, Ấn Độ là nước tiêu thụ vàng nhiều nhất quốc tế. Người Ấn Độ mua khoảng chừng 25 % lượng vàng của quốc tế, [ 52 ] xê dịch 800 tấn mỗi năm. Ấn Độ cũng là nhà nhập khẩu sắt kẽm kim loại vàng. Năm 2008 Ấn Độ nhập khẩu khoảng chừng 400 tấn vàng. [ 53 ]Theo Hội đồng Vàng Thế giới ( World Gold Council ), Trung Quốc là nước tiêu thụ vàng nhiều nhất quốc tế vào năm 2013 và lần tiên phong vượt qua Ấn Độ, với mức tiêu thụ của Trung Quốc tăng 32 % chỉ trong một năm, trong khi Ấn Độ chỉ tăng 13 % và toàn quốc tế tăng 21 %. Không giống như Ấn Độ, nơi vàng được sử dụng đa phần trong ngành kim hoàn, Trung Quốc hầu hết sử dụng vàng để sản xuất và kinh doanh bán lẻ. [ 54 ]
Dù vàng là một sắt kẽm kim loại quý, nó hình thành nhiều hợp chất. Số oxy hóa của vàng trong những hợp chất của nó đổi khác từ − 1 đến + 5, nhưng Au ( I ) và Au ( III ) chi phối đặc thù hóa học của nó. Au ( I ), thường được gọi là ion aurơ, là trạng thái oxy hóa phổ cập nhất với những phối tử mềm như những thioether, thiolat, và phosphin ba. Các hợp chất Au ( I ) thường có đặc trưng tuyến tính. Một ví dụ nổi bật là Au ( CN ) 2 −, là hình thức hoà tan của vàng trong khai mỏ. Đáng quá bất ngờ, những phức chất với nước khá hiếm. Các vàng halogen nhị phân, như AuCl, tạo nên những chuỗi polyme zíc zắc, một lần nữa bộc lộ phối trí tuyến tính tại Au. Đa số thuốc dựa trên vàng là những dẫn xuất Au ( I ). [ 58 ]Au ( III ) ( auric ) là một trạng thái oxy hóa thông dụng và được bộc lộ bởi vàng ( III ) chloride, Au2Cl6. Các TT nguyên tử vàng trong những phức chất Au ( III ), giống như những hợp chất d8 khác, nói chung là phẳng vuông, với những link hóa học có những đặc trưng cả cộng hóa trị lẫn ion .Aqua regia, một hỗn hợp 1 : 3 gồm axit nitric và axit clohydric, hoà tan vàng. Axit nitric oxy hóa vàng sắt kẽm kim loại thành những ion + 3, nhưng chỉ với những khối lượng nhỏ, thường không hề phát hiện trong axit tinh khiết bởi trạng thái cân đối hoá học của phản ứng. Tuy nhiên, những ion bị vô hiệu khỏi trạng thái cân đối bởi axit clohydric, hình thành những ion AuCl4 −, hay axit cloroauric, vì vậy được cho phép sự liên tục oxy hóa .Một số halogen tự do phản ứng với vàng. [ 59 ] Vàng cũng phản ứng với những dung dịch kiềm của kali xyanua. Với thuỷ ngân, nó hình thành một hỗn hống .

Các trạng thái oxy hóa ít phổ cập khác[sửa|sửa mã nguồn]

Các trạng thái oxy hóa ít phổ cập của vàng gồm − 1, + 2 và + 5 .Trạng thái oxy hóa − 1 xảy ra trong những hợp chất có chứa anion Au −, được gọi là aurua. Ví dụ, xêzi aurua ( CsAu ), kết tinh theo kiểu xêzi chloride. [ 60 ] Các aurua khác gồm những aurua của Rb +, K +, và tetramethylammoni ( CH3 ) 4N +. [ 61 ]

Các hợp chất vàng(II) thường nghịch từ với các liên kết Au–Au như [Au(CH2)2P(C6H5)2]2Cl2. Sự bay hơi của một dung dịch Au(OH)
3 trong H
2SO
4 cô đặc tạo ra các tinh thể đỏ của vàng(II) sulfat, AuSO
4. Ban đầu được cho là một hợp chất có hoá trị hỗn hợp, nó đã được chứng minh có chứa một số cation Au4+
2.[62][63] Một phức chất vàng(II) đáng chú ý, và chính thống là cation tetraxenon vàng(II), có chứa xenon như một phối tử, được tìm thấy trong [AuXe4](Sb2F11)2.[64]

Vàng pentaflorua và anion dẫn xuất của nó, AuF−
6, là ví dụ duy nhất về vàng(V), trạng thái oxy hóa cao nhất được kiểm tra.[65]

Một số hợp chất vàng thể hiện liên kết ái vàng, miêu tả khuynh hướng của các ion vàng phản ứng ở các khoảng cách quá xa để là một liên kết Au–Au thông thường nhưng ngắn hơn khoảng cách liên kết van der Waals. Tương tác được ước tính có thể so sánh về độ mạnh với liên kết hydro.

Các hợp chất hoá trị hỗn hợp[sửa|sửa mã nguồn]

Các hợp chất cụm được định nghĩa rõ có rất nhiều. [ 61 ] Trong những trường hợp đó, vàng có một trạng thái oxy hóa phân đoạn. Một ví dụ đại diện thay mặt là loại tám mặt { Au [ P. ( C6H5 ) 3 ] } 62 +. Các hợp chất vàng chalcogenua, như vàng sulfide, có đặc trưng là có những lượng tương tự của Au ( I ) và Au ( III ) .
Kim loại ( nguyên tố ) vàng nguyên chất không độc và không gây kích thích khi ăn vào [ 66 ] và đôi lúc được dùng để trang trí thực phẩm dưới dạng vàng lá hoặc vẩy vàng. Vàng sắt kẽm kim loại cũng là một thành phần của những loại đồ uống có cồn Goldschläger, Gold Strike, và Goldwasser. Vàng sắt kẽm kim loại đã được được cho phép như một phụ gia thực phẩm tại EU ( E175 trong Codex Alimentarius ). Dù ion vàng độc, việc gật đầu sắt kẽm kim loại vàng như một phụ gia thực phẩm bởi đặc thù trơ tương đối với hoá học của nó, và năng lực chống ăn mòn hay biến thành một loại muối hoà tan ( những hợp chất vàng ) bởi bất kể một quy trình hoá học nào đã được biết hoàn toàn có thể xảy ra bên trong khung hình người .Các hợp chất hoà tan ( những muối vàng ) như gold chloride ô nhiễm với gan và thận. Các muối cyanide thường thì của vàng như vàng cyanide kali, được dùng trong việc mạ điện, ô nhiễm cả về tình chất cyanide cả về hàm lượng vàng có trong nó. Đó là những trường hợp hiếm về ngộ độc vàng nguy khốn từ vàng cyanide kali. [ 67 ] [ 68 ] Ngộ độc vàng hoàn toàn có thể được chữa trị bằng một liệu pháp chelation với một tác nhân như Dimercaprol .Vàng sắt kẽm kim loại đã được bầu là Chất gây dị ứng của Năm năm 2001 bởi American Contact Dermatitis Society. Dị ứng do tiếp xúc với vàng hầu hết tác động ảnh hưởng tới phụ nữ. [ 69 ] Dù vậy, vàng là một chất gây dị ứng do tiếp xúc không mạnh, so với những sắt kẽm kim loại như nickel. [ 70 ]
Giá vàng trên troy ounce theo USD từ năm 1960 và theo US USD danh nghĩa và có kiểm soát và điều chỉnh lạm phát kinh tế theo US USD năm 2008 .

Như mọi kim loại quý khác, vàng được tính theo trọng lượng troy và bằng gam. Khi nó kết hợp với các kim loại khác, thuật ngữ kara hay karat được sử dụng để chỉ hàm lượng vàng có bên trong, với 24 kara là vàng nguyên chất và các tỷ lệ thấp hơn thể hiện bằng các con số thấp hơn. Độ tinh khiết của một thỏi vàng hay đồng xu vàng cũng có thể được thể hiện bằng một con số thập phân từ 0 tới 1, được gọi là tuổi vàng theo phần nghìn, như 0,995 là rất tinh khiết.

Giá vàng được xác lập qua thanh toán giao dịch tại những thị trường vàng và phái sinh, nhưng một quy trình tiến độ được gọi là Định giá Vàng tại Luân Đôn, mở màn từ tháng 9 năm 1919, phân phối một giá chuẩn cho ngành công nghiệp. Việc định giá vào buổi chiều được đưa ra năm 1968 để cung ứng giá vàng khi những thị trường Mỹ Open .Trong lịch sử dân tộc tiền xu vàng được sử dụng thoáng rộng làm tiền tệ ; khi tiền giấy Open, nó thường là một ghi nhận hoàn toàn có thể quy đổi sang đồng xu vàng hay nén vàng. Trong một mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính được gọi là bản vị vàng, một khối lượng vàng nào đó sẽ được lấy làm tên đơn vị chức năng tiền tệ. Trong một quy trình tiến độ dài, chính phủ nước nhà Hoa Kỳ lao lý giá trị của đồng dollar Mỹ để một troy ounce tương tự với USD 20,67 ( USD 664,56 / kg ), nhưng vào năm 1934 đồng dollar bị phá giá xuống còn USD 35,00 trên troy ounce ( USD 1.125,27 / kg ). Tới năm 1961, nước Mỹ đã không còn năng lực duy trì giá này nữa, và một nhóm những ngân hàng nhà nước Mỹ và châu Âu chấp thuận đồng ý thao túng thị trường để ngăn ngừa sự phá giá tiền tệ hơn nữa trước nhu yếu đang ngày càng tăng với vàng .
Ngày 17 tháng 3 năm 1968, những toàn cảnh kinh tế tài chính đã gây nên sự sụp đổ của khối thị trường vàng, và một quy mô giá hai tầng được hình thành theo đó vàng vẫn được dùng để pháp luật những thông tin tài khoản quốc tế ở mức cũ USD 35,00 trên troy ounce ( USD 1.130 / kg ) nhưng giá vàng trên thị trường tư nhân được được cho phép dịch chuyển ; mạng lưới hệ thống giá hai tầng này đã bị huỷ bỏ vào năm 1975 khi giá vàng được để theo mức của thị trường tự do. Các Ngân hàng TW vẫn giữ dự trữ vàng lịch sử dân tộc như một sự tàng trữ giá trị dù mức độ nói chung đã sụt giảm. Dự trữ vàng lớn nhất trên quốc tế là kho dự trữ của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ tại Thành Phố New York, nắm giữ khoảng chừng 3 % [ 71 ] lượng vàng từng được khai thác, giao động lượng vàng chứa trong Kho vàng thỏi Hoa Kỳ tại Fort Knox .Năm 2005 Hội đồng Vàng Thế giới ước tính tổng nguồn cung quốc tế là 3.859 tấn và nhu yếu là 3.754 tấn, với thặng dư cung 105 tấn. [ 72 ]Từ năm 1968 giá vàng đã đổi khác mạnh, từ mức cao USD 850 / oz ( USD 27.300 / kg ) ngày 21 tháng 1 năm 1980, xuống mức thấp USD 252,90 / oz ( USD 8.131 / kg ) ngày 21 tháng 6 năm 1999 ( Định giá Vàng Luân Đôn ). [ 73 ] Giai đoạn từ năm 1999 tới năm 2001 lưu lại ” Đáy Brown ” sau một thị trường giá giảm lê dài 20 năm. [ 74 ] Giá đã tăng lên nhanh gọn từ năm 1991, nhưng đỉnh điểm năm 1980 mãi tới ngày 3 tháng 1 năm 2008 mới bị vượt qua khi mức giá mới USD 865,35 trên troy ounce được thiết lập ( Định giá Vàng Luân Đôn buổi sáng ). [ 75 ] Một mức giá kỷ lục khác được lập ngày 17 tháng 3 năm 2008 ở mức USD 1.023,50 / oz ( USD 32.900 / kg ) ( Định giá Vàng Luân Đôn buổi sáng ). [ 75 ] Mùa thu năm 2009, những thị trường vàng liên tục đi vào quy trình tiến độ tăng giá vì sự ngày càng tăng nhu yếu và sự suy yếu của đồng dollar Mỹ. Ngày 2 tháng 12 năm 2009, Vàng vượt qua ngưỡng quan trọng ở mức US USD 1.200 trên ounce và ngừng hoạt động ở mức USD 1.215. [ 76 ] Giá vàng liên tục tăng mạnh và đạt tới những kỷ lục mới trong tháng 5 năm 2010 sau khi cuộc khủng hoảng cục bộ nợ ở Liên minh châu Âu khiến giới góp vốn đầu tư đổ xô vào mua vàng như một gia tài bảo đảm an toàn. [ 77 ] [ 78 ]Từ tháng 4 năm 2001 giá vàng đã tăng gấp ba so với đồng dollar Mỹ, dẫn tới suy đoán rằng thị trường giá giảm muôn thuở từ lâu này đã chấm hết và một thị trường giá tăng đã quay trở lại. [ 79 ] Trong quý 3 của năm 2011, thị trường vàng quốc tế lại tận mắt chứng kiến một đợt tăng giá của vàng do sự suy yếu của kinh tế tài chính Mỹ và khu vực đồng Euro. Giá vàng lập kỷ lục lên đến gần USD 1.900 / oz .

Tính hình tượng[sửa|sửa mã nguồn]

Những thỏi vàng tại sòng bạc Emperor ở Ma CaoTrong suốt những thời kỳ lịch sử vẻ vang của nhiều xã hội vàng luôn được nhìn nhận cao. Đi cùng với nó vàng luôn có một ý nghĩa hình tượng mạnh link ngặt nghèo với những giá trị cao nhất trong những xã hội. Vàng hoàn toàn có thể hình tượng cho quyền lực tối cao, sự phong phú, sự nhiệt tình, niềm hạnh phúc, tình yêu, kỳ vọng, sự sáng sủa, mưu trí, công lý, cân đối, sự tuyệt vời, mùa hè, mùa thu hoạch và mặt trời .Các thành tựu vĩ đại của con người thường được trao tặng bằng vàng, dưới hình thức những huy chương vàng, những cúp và vật trang trí khác màu vàng. Những người giành thắng lợi trong những sự kiện thể thao và những cuộc thi được xếp hạng khác thường được trao huy chương vàng ( ví dụ, Olympic Games ). Nhiều phần thưởng như Giải Nobel cũng được làm bằng vàng. Những bức tượng và phần thưởng khác được biểu lộ bằng vật tư vàng hay được mạ vàng ( như Giải Oscar, Giải Quả cầu Vàng, Giải Emmy, Cành Cọ Vàng, và Trao Giải Viện hàn lâm Phim ảnh Anh ) .Aristotle trong những cuốn sách của mình đã sử dụng tính hình tượng của vàng khi đề cập tới cái mà hiện thường được nhận thức là ” trung bình vàng “. Tương tự, vàng gắn liền với những nguyên tắc hoàn hảo nhất hay thần thánh, như trong trường hợp của Phi, nhiều lúc được gọi là ” tỷ suất vàng ” .Vàng biểu lộ giá trị to lớn. Những người được tôn trọng được đối xử với quy tắc có giá trị nhất, ” quy tắc vàng “. Một công ty hoàn toàn có thể trao cho những người mua quan trọng nhất của mình những ” thẻ vàng ” hay biến họ thành những ” thành viên vàng “. Chúng ta tôn vinh những khoảnh khắc yên tĩnh và vì vậy tất cả chúng ta nói : ” im re là vàng “. Trong truyền thuyết thần thoại Hy Lạp có ” bộ lông cừu vàng ” .Vàng còn gắn liền với sự sáng suốt của tuổi tác và sự thành thục. Lễ kỷ niệm ngày cưới lần thứ 50 là đám cưới vàng. Những năm tháng quý giá đó của tất cả chúng ta nhiều lúc được gọi là ” những năm tháng vàng “. Đỉnh cao của một nền văn minh được gọi là ” thời đại vàng son ” .Trong Kitô giáo vàng đôi lúc được link với những thái cực của sự quỷ quái nhất và sự thánh thiện tối cao. Trong Sách Xuất Hành, con bò vàng là một hình tượng của sự thờ ngẫu tượng. Trong Sách Khải Huyền, Abraham được miêu tả có nhiều vàng và bạc, và Moses được dạy bao trùm Nắp Xá Tội của Hòm Giao Ước bằng vàng nguyên chất. Trong thẩm mỹ và nghệ thuật Kitô giáo những quầng hào quang của Chúa Giêsu, Đức Mẹ và những vị thánh đều bằng vàng .Các vị vua thời Trung Cổ lên ngôi dưới những tín hiệu của dầu thánh và một vương miện vàng, vương miện biểu lộ ánh sáng chiếu vĩnh cửu của thiên đường và cho nên vì thế một vị vua Kitô giáo là người nắm chính quyền sở tại theo ý nguyện của thần thánh. Nhẫn cưới từ lâu đã được làm bằng vàng. Nó sống sót lâu bền hơn và không bị tác động ảnh hưởng bởi thời hạn và hoàn toàn có thể mang tính hình tượng của lời thề nguyền bất tử trước chúa và / hay Mặt Trời và Mặt Trăng và sự bộc lộ hoàn hảo nhất của hôn nhân gia đình. Trong Chính Thống giáo Đông phương, những cặp vợ chồng kết hôn được trao một vương miện vàng trong buổi lễ, một sự trộn lẫn những nghi lễ hình tượng .Trong văn hoá đại chúng vàng có nhiều ý nghĩa nhưng điển hình nổi bật nhất nó liên hệ với những ý nghĩa như tốt hay vĩ đại, như trong những câu : ” có một trái tim vàng “, ” thời gian vàng ” và ” chú bé vàng ” v.v. Vàng vẫn duy trì được vị thế của nó như một hình tượng của sự phong phú và trải qua nó, trong nhiều xã hội, là sự thành công xuất sắc .

Biểu tượng vương quốc[sửa|sửa mã nguồn]

Năm 1965, Cơ quan lập pháp California đã định danh vàng là ” Khoáng vật bang và hình tượng khoáng vật học “. [ 80 ]Năm 1968, Cơ quan lập pháp Alaska gọi tên vàng là ” khoáng vật chính thức của bang. ” [ 81 ]

Từ vàng trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Hán thượng cổ 黃 (có nghĩa là màu vàng).[82] Chữ Hán 黃 có âm Hán Việt là hoàng. William H. Baxter và Laurent Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 黃 là /*N-kʷˤaŋ/. Từ vàng có nghĩa gốc là chỉ màu vàng, từ nghĩa này đã phát sinh ra nghĩa chuyển chỉ kim loại vàng (vàng có màu vàng).[83]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *