Lão hóa – Wikipedia tiếng Việt

Lão hóa – Wikipedia tiếng Việt

Trong sinh học, lão hóa (tiếng Anh: senescence, xuất phát từ senex trong tiếng Latin có nghĩa là “người già”, “tuổi già”) là trạng thái hay quá trình tạo nên tuổi tác, già nua. Lão hóa tế bào là một hiện tượng khi các tế bào phân lập trở nên hạn chế khả năng phân chia trong môi trường nuôi cấy. Lão hóa cơ thể đề cập đến quá trình trưởng thành và già nua của sinh vật. Những quá trình này không liên quan đến cơ chế apoptosis (chết tế bào theo chương trình). Tuổi già của sinh vật thường kèm theo biểu hiện giảm khả năng chống chọi với stress, mất dần cân bằng nội môi và tăng nguy cơ mắc bệnh tật. Do đó, cái chết là một kết cục cuối cùng của lão hóa.

Một số nhà khoa học trong nghành nghề dịch vụ sinh vật học cho rằng tuổi già bản thân nó là một loại bệnh và hoàn toàn có thể cứu chữa được, mặc dầu đây là một yếu tố đang tranh cãi. Người ta đã xác lập 1 số ít yếu tố di truyền và môi trường tự nhiên ảnh hưởng tác động đến quy trình lão hóa ở những sinh vật quy mô, điều này đem lại kỳ vọng có thế làm chậm, giữ hoặc hồi sinh lại sự lão hóa ở con người. Ví dụ, chính sách ăn kiêng ( khoảng chừng 30 % nhu yếu thường nhật ) đã lê dài tuổi thọ của nấm men, sâu, ruồi, chuột và khỉ. Một vài gene thiết yếu cho quy trình này đã được xác lập và việc sửa đổi những gene này cũng đem lại công dụng như ăn kiêng. Chất Resveratrol, một loại polyphenol có trong rượu vang đỏ cũng cho thấy năng lực lê dài tuổi thọ của nấm men, sâu và ruồi. Khói thuốc lá là một yếu tố thôi thúc sự lão hóa, những người hút thuốc thường già nhanh hơn những người không hút .

Giả thuyết về quy trình lão hóa[sửa|sửa mã nguồn]

Nguyên nhân gây lão hóa được lý giải bằng nhiều thuyết khác nhau : thuyết di truyền, thuyết gốc tự do, … Ngoài ra, hiện tượng kỳ lạ lão hóa có tương quan đến đột biến gen còn gây hội chứng già trước tuổi hay tương quan đến tuổi thọ con người. Quá trình lão hóa diễn ra ở mọi cơ quan trong khung hình và gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng. Tuy nhiên nếu triển khai tích cực một số ít giải pháp, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể trì hoãn quy trình lão hóa. Tại những nước tiên tiến và phát triển như Nhật Bản, những kiến thức và kỹ năng về sự lão hóa được thông dụng thoáng rộng cho người dân và những giải pháp này đã giúp cho tuổi thọ của người Nhật lê dài đến 86 tuổi. Ở Nước Hàn, những dược thảo chống lão hóa như nhân sâm, dinh dưỡng, thuốc bổ dưỡng, thể dục, những yếu tố gây ra lão hóa … được phổ cập cho người dân và đã giúp lê dài tuổi thọ đến 78,5 tuổi. Các danh nhân Hy Lạp có những tác nhân di truyền tốt hầu hết đều có tuổi thọ rất cao, Pythagoras sống gần 80 tuổi, Sophocles thọ gần 90 tuổi. Triết gia nổi tiếng như Gorgias 107 tuổi, Democritus 90 tuổi, Platon 80 tuổi, Diogenes thành Sinope 89 tuổi, Cleanthes 99 tuổi. Ở Nước Ta, lão hóa là một trong những yếu tố đang rất được chăm sóc, tuy nhiên tài liệu và thông tin về lão hóa còn rất số lượng giới hạn .

Thuyết di truyền[sửa|sửa mã nguồn]

Thuyết di truyền có lẽ là thuyết khoa học nhất. Theo thuyết này thì con người có sẵn trong các tế bào của mình một chương trình – mang trong các “gen”. Các gen hoạt động theo thứ tự, bất di bất dịch: sinh, lão, bệnh, tử. Các tế bào soma của người bình thường đều có một đời sống có giới hạn. Thông thường tế bào chết đi sau 40-60 chu kì sao chép. Thời gian sống của mỗi tế bào được quyết định về di truyền học bởi hai hệ thống độc lập với nhau.

1.Hệ thống kiểm soát đời sống tế bào nhờ quà trình làm hao mòn các telomere ở các đầu tận cùng nhiễm sắc thể:

Một con mèo già 20 năm tuổiỞ động vật hoang dã có vú, những đầu tận nhiễm sắc thể được bảo vệ bằng những telomere ( theo tiếng Hy Lạp, telo có nghĩa là cuối, còn mere là phần ), tức là những cấu trúc đặc biệt quan trọng được hình thành bởi những chuỗi TTAGGG lặp lại tiếp nối nhau. Ở người những chuỗi lặp lại của telomere có từ 5000 đến 15000 base. Telomere có trách nhiệm bảo vệ sự bền vững và kiên cố của nhiễm sắc thể, chống lại thoái hóa có hại, chống lại sự tái tổ hợp sai lầm và có vai trò điều hòa gen .Mỗi lần phân loại, những nhiễm sắc thể đều mất một số lượng nhỏ DNA của telomere, khoảng chừng 50-100 base. Khi những telomere trở nên quá ngắn thì những nhiễm sắc thể sẽ kém bền vững và kiên cố, chúng không hề bám vào được màng nhân tế bào, bị dính vào nhau và có hình dạng kì khôi. Hậu quả là những tế bào không hề phân loại được nữa. Các nhà nghiên cứu đang mở màn nhìn nhận kích cỡ của telomere như một ” thước đo ” chuẩn xác tuổi thọ của những tế bào. Tuy nhiên enzym telomerase hoạt động giải trí ở tế bào mầm và tế bào ung thư, giúp cho tế bào phân loại liên tục bằng cách lê dài những chuỗi DNA của telomere, khiến cho tế bào trở nên ” bất tử ” .Cấu tạo của telomerase : telomerase của người gồm 2 tiểu đơn vị chức năng là hTR và hTERT. hTR ( human template for replication ) là RNA làm khuôn để sao chép, hTERT ( human telomerase reverse trancriptase ) là protein xúc tác sự polymer hóa nucleotid. Thành phần RNA của telomerase người có chừng 445 nucleotid, trong đó những nucleotid 46-56 là vị trí gắn vào đầu cùng của telomere, và đó là khuôn để từ đó thêm vào những DNA của telomere. Trong việc lê dài telomere, tiên phong telomerase sẽ nhận dạng đầu cùng của telomere trải qua những hoạt động giải trí giữa telomere và cả hai tiểu đơn vị chức năng hTR và hTERT của telomerase, nhận dạng xong thì thêm chuỗi sáu base TTAGGG của telomere, như vậy là lê dài thêm một telomere và cứ thế liên tục .

2.Hệ thống kiểm soát sự tiến triển chu kì tế bào thông qua các gen p53, DNA- PK và INK4:

Gen DNA – PK thay thế sửa chữa những gen bị tổn thương. Trong khi gen p53 không cho những gen bị tổn thương tự nhân lên. Khi có một biến cố lớn trong tế bào, protein p53 còn gọi là ” vệ sĩ của bộ gene ” sẽ phát đi một tín hiệu lệnh để tế bào này tự hủy. Các nhà khoa học cũng cho biết rằng những yếu tố lối sống ảnh hưởng tác động đến chính sách hoạt động giải trí thông thường của gen p53. Việc tránh những chất ô nhiễm ảnh hưởng tác động đến p53 là một bước đi quan trọng tiến tới một lối sống lành mạnh hơn .Protein p16INK4a là mẫu sản phẩm chính từ sự mã hóa của gen INK4, còn được gọi là protein ức chế ung thư p16INK4a. Protein này có vai trò trong sự điều hòa quy trình tế bào khi ở dạng link và làm bất hoạt những dạng CDK vòng khác nhau. Sự biểu lộ p16INK4a sẽ ngày càng tăng theo tuổi tác và quy trình biểu lộ này thì tương quan đến quy trình già hoá của tế bào và được thừa nhận là chi phối tới quy trình lão hóa. Khi càng lớn tuổi thì nồng độ p16INK4a sẽ càng cao. Kết quả nghiên cứu và điều tra từ những tế bào có những nguồn gốc khác nhau như tủy xương, tuyến nội tiết ở tụy. Cũng như não cho thấy là p16INK4a đã chi phối quy trình lão hóa bằng cách số lượng giới hạn sự tự làm mới của những tế bào có năng lực nhân đôi .

Thuyết gốc tự do[sửa|sửa mã nguồn]

Các phản ứng sinh hóa bên trong tế bào ” phóng ” ra những gốc tự do ( radical libre, không tính tiền radical ). Thực chất một gốc tự do là một nguyên tử oxy ” không không thay đổi “, sẵn sàng chuẩn bị bám vào những phân tử quanh nó ( để trở thành không thay đổi ), Thuyết này phát xuất từ quan điểm của BS. Denham Harman ( Trường Đại học Nebraska ) đưa ra hồi 1950 : những gốc tự do là nguyên do chính gây trộn lẫn hoạt động giải trí của những ty lạp thể ( mitochondries ), bám vào những DNA. Nguyên liệu chính của những mật mã di truyền, gây đột biến bên trong những tế bào …. Nói một cách khác là những gốc tự do là nguyên do của sự tự hủy hoại, của sự lão hóa ở cấp tế bào .Gốc tự do là những tiểu phân hóa học ( phân tử, nguyên tử, ion ) có một nguyên tử đơn độc ở lớp ngoài cùng. Với áp lực đè nén mạnh của điện tử đơn độc, gốc tự do có năng lực tương tác với toàn bộ những phân tử của những tế bào bên cạnh nó, phá vỡ trọn vẹn màng tế bào, làm hư hại gen di truyền hoặc hủy hoại hàng loạt tế bào. Nó làm tế bào già đi và gây ra những bệnh lý tim mạch, viêm khớp, bệnh dạ dày – ruột, đục thủy tinh thể, thoái hóa võng mạc, bệnh phổi, tiểu đường, ung thư, sa sút trí tuệ, parkinson, suy giảm mạng lưới hệ thống miễn dịch …Gốc tự do sinh ra do chính hoạt động giải trí sống của mỗi tế bào và do tác động ảnh hưởng của thiên nhiên và môi trường sống ( tia phóng xạ, những bức xạ có nguồn năng lượng cao, tia tử ngoại, bụi, những chất độc ). Thông thường, chúng được sinh ra với lượng rất nhỏ và bị tàn phá ngay bởi những mạng lưới hệ thống chống gốc tự do của khung hình. Nhưng khi mạng lưới hệ thống bảo vệ này bị quá tải hay rối loạn ( do môi trường tự nhiên ô nhiễm, tân lý stress, tuổi tác … ), quy trình lão hóa và những bệnh lý sẽ tiến triển rất nhanh .Gốc tự do và hiện tượng kỳ lạ nhăn da : Các phân tử của chất tạo keo collagen ( vốn đứng riêng rẽ với nhau ) bị những gốc tự do dán vào nhau, gây nên những ” link chéo ” ( cross – linkage ) : cấu trúc cơ bản của collagen bị trộn lẫn. Các tế bào của mô link chịu nghĩa vụ và trách nhiệm bài tiết và trùng tu collagen cũng bị hư hại … nên da mất dần tình đàn hồi. Các vết nhăn Open. Biết rằng mô link là cái nền chung cho hết thảy những loại mô trong khung hình thì ta hiểu vai trò của những gốc tự do trong sự lão hóa của khung hình. Nhưng xích míc thay, gốc tự do rất thiết yếu cho đời sống, nhờ có gốc tự do mà những bạch cầu bám vào được những vi trùng và siêu vi để tàn phá chúng ! Nhưng tế bào cũng sản xuất ra những chất kháng oxy ( anti – oxydants ) và sự sống bên trong tế bào được biểu lộ bởi sự Open liên tục của hai chất – gốc tự do và kháng oxy – trong khoảnh khắc ngắn ngủi ( 1/1000 giây đồng hồ đeo tay ) !

Thuyết kích tố[sửa|sửa mã nguồn]

Thuyết này dựa vào nhận xét rằng mọi quy trình tiến độ của đời sống đều do kích tố quản lý. Lúc nhỏ có kích tố tăng trưởng. Từ tuổi dậy thì có những kích tố nam, nữ. Khi sự bài tiết những kích tố yếu đi thì khung hình già dần. Còn nhiều loại kích tố khác cũng tác động ảnh hưởng tới sự lão hóa, ví dụ như DHEA và Melatonin. Đáng quan tâm nhất là hormone tăng trưởng hGH .Hormone tăng trưởng được sản xuất ở tuyến yên. Các nhà khoa học đã mày mò một yếu tố quan trọng liên quan mật thiết với tuổi già, đó là sự thiếu vắng hormone tăng trưởng hGH. Việc tìm ra những chất kích thích khung hình sản xuất hGH đã tạo niềm kỳ vọng về chuyện hòn đảo ngược quy trình lão hóa. hGH được phóng thích bởi tuyến yên từ lúc mới sinh cho đến khi cao tuổi. Sau khi vào máu, nó nhanh gọn đến gan để được chuyển thành chất DGF-1, DGF-2. Đây là những phân tử truyền tin và được xem là ” yếu tố tăng trưởng “, kích thích sự tăng trưởng những phần khác nhau của khung hình .Phân tử hGH là một chất đạm ( protein ) được tạo bởi một chuỗi 190 amino acid và có phân tử lượng là 22 kilo daltons5 ( khoảng chừng 120 lần phân tử lượng của thuốc Aspirin ). Giống như những hormone khác, lượng hGH phóng thích vào hệ tuần hoàn sẽ đạt tối đa lúc 20 tuổi và sau đó giảm dần. Đến tuổi 60 thì lượng hGH chỉ bằng khoảng chừng 15-20 % so với lúc trẻ. hGH giúp tăng chiều dài xương đến tuổi 20 ( vì thế qua tuổi này tất cả chúng ta không hề cao hơn ) ; 1 số ít người cao to không bình thường là do thực trạng cường hGH làm khung hình tăng trưởng quá mức .Nó cũng làm tăng tổng hợp protein trong tế bào, giúp cho cơ rắn chắc, phục sinh sự hư hỏng của da và tim, chống lại sự thoái hóa của tế bào, từ đó ngăn ngừa được sự lão hóa. hGH được phóng thích từ tuyến yên vào máu trong khi ngủ. Khi trẻ đang tuổi lớn, hGH sẽ giúp những chất dinh dưỡng hấp thu và chuyển tới xương, cơ, những mô khác mà không tích tụ thành mở ( còn ở người cao tuổi thì hay tích tụ thành mỡ ). Hormon này kích thích sự tổng hợp collagen – một chất có tính đàn hồi giúp tạo sự khỏe mạnh, dẻo dai cho sụn, gân, dây chằng và xương. Khi tuổi cao, việc giảm collagen dẫn đến nhăn da, yếu cơ xương khớp …
Tập tin:Effectofhgh.jpg

Hình 1.2: Tác dụng của kích thích tố tăng trưởng đế tế bào xương (chondrocytes), mỡ (adipose tissue or fat), và cơ bắp (skeletal muscle).

Xem thêm: Get on là gì

Việc tổng hợp hGH rất khó khăn vất vả và tốn kém. Trước đây, người ta chỉ sản xuất hGH để điều trị những yếu tố đặc biệt quan trọng do thiếu vắng hGH. Vào giữa những năm 1980, công ty Genetech và Eli Lilly đã tổng hợp được hGH trải qua kỹ thuật DNA. Năm 1989, những nhà khoa học ở bệnh viện St. Thomas ( London, Anh ) do bác sĩ Franco Salomon chủ trì đã tiêm hGH cho 24 người trưởng thành bị cắt tuyến yên do khối u trong 6 tháng. Kết quả là họ tăng khối lượng nhưng lượng mỡ và cholesterol trong máu giảm. Salomon và tập sự liên tục điều tra và nghiên cứu để khám phá xem tại sao hGH lại có tính năng trên những người trưởng thành, bởi từ trước tới nay người ta cho rằng hGH không có tính năng gì so với đối tượng người tiêu dùng này nên mới bị giảm đi. Douglas Crist, một chuyên viên ở Đại học Y khoa New Mexico đã tiêm hGH cho 8 vận động viên điền kinh ( 5 nam, 3 nữ tuổi 22-23 ) ba lần một tuần trong 6 tuần. Kết quả thể hình tăng trưởng rất tốt, khối lượng cơ bắp tăng thêm nhưng lượng mỡ giảm, chỉ số cơ / mỡ đạt mức lý tưởng .Đối với người lớn tuổi, việc bổ trợ hGH cho tác dụng rất tốt. Tiến sĩ lão khoa Julian Whitaker thuộc viện Wellness ở California cho rằng những mày mò về hGH thực sự là một cuộc cách mạng. Nghiên cứu của bác sĩ Beng Ale Bengtsson ở Thụy Sĩ cũng cho tác dụng tựa như về tính năng của hGH trên người già. Khó khăn lớn nhất là loại sản phẩm tổng hợp hGH còn quá đắt tiền, chỉ mới hoàn toàn có thể dùng trong điều tra và nghiên cứu. Vì vậy, những nhà khoa học đã nỗ lực tìm kiếm nhằm mục đích đưa ra những loại sản phẩm hoàn toàn có thể vận dụng một cách thoáng đãng, và người ta đã tìm ra được hai chất : Alpha-GPC và Somabol. Alpha-GPC là một chất chiết xuất từ đậu nành, được chứng tỏ là có kích thích tuyến yên tiết ra hGH và cũng hoàn toàn có thể ức chế vùng dưới đồi trong việc tiết somatostatin ( chất ngăn cản việc sản xuất hGH ). Somabol là hàng loạt nhóm yếu tố tăng trưởng như EGF, FGF, TGF, được chiết xuất từ lòng đỏ trứng hữu cơ. Như đã nêu trên, khi hGH được phóng thích vào máu, chúng sẽ đến gan và được chuyển hóa thành những yếu tố tăng trưởng và chính những yếu tố này mới có hoạt tính sinh học của hormone tăng trưởng .

Thuyết miễn dịch[sửa|sửa mã nguồn]

Cơ thể sinh ra đã được trang bị một mạng lưới hệ thống phòng thủ chống sự xâm nhập của những vật lạ. Đó là sự miễn dịch. Miễn dịch bảo vệ khung hình bằng nhiều cách. Có thể là những bạch cầu trực tiếp tiến công, vô hiệu vi trùng, nấm bệnh. Có thể là những bạch cầu đặc biệt quan trọng tạo ra chất kháng thể, lưu thông trong máu và vô hiệu tác nhân ngoại nhập. Lý thuyết này dựa vào hai nhận xét : thứ nhất là với tuổi già, khung hình sản xuất ít kháng thể đồng thời phẩm chất cũng kém, thứ hai là với tuổi già, khung hình đôi khi lại tạo ra kháng thể chống lại chính những phân tử cấu trúc khung hình, đưa tới bệnh hoạn, suy yếu. Như trường hợp viêm khớp ở người cao tuổi. Một thí dụ nữa là khi bị bệnh cảm cúm thì sức chịu đựng của người cao tuổi kém người trẻ và lâu bình phục hơn .

Thuyết về sự lầm lẫn[sửa|sửa mã nguồn]

Sự lầm lẫn hoàn toàn có thể do : Sự hư hao, khung hình với những tính năng hao mòn theo thời hạn vì những va chạm, xâm lấn. Nếu không được trùng tu, chữa trị thì khung hình sẽ bị tiêu hủy. Thuyết này được bác học người Đức August Weismann đưa ra năm 1882. Theo ông ta, sự chết xảy ra vì khi một mô hư hao không khi nào tự nó tân trang được. Sự hư hao tả tơi còn làm xói mòn những diễn tiến sinh hóa thông thường trong khung hình. Theo Dan Georgakas, khung hình già vì liên tục bị tai hại bởi những áp lực đè nén từ bên ngoài như xúc động, va chạm thực ra, nhiễm độc ] ] môi trường tự nhiên ] ] .Phản ứng tròng tréo : Chất tròng tréo thường thường là một hóa chất cột hai phân tử riêng rẽ với nhau. Sự tròng tréo ( cross linkage ) chất đạm làm tổn thương mô và tế bào, ngăn cản sự thu nhập chất dinh dưỡng, giảm bài tiết chất phế thải, đưa tới sự suy yếu khung hình. Sự tròng tréo thường thấy ở những phân tử đạm trong chất tạo keo khiến cho da khô, nhăn, không đàn hồi. Thuyết này cũng liên hệ tới sự sử dụng chất đường. Khi đường vào máu, nó sẽ bám vào chất đạm, làm đạm chuyển sang màu vàng, không dùng được và thành nguy hại cho khung hình .

Thuyết về sự tích lũy những sai lầm đáng tiếc[sửa|sửa mã nguồn]

Để tăng trưởng, khung hình liên tục biến chế những phân tử đạm và DNA. Nhưng những thành phần này không phải khi nào cũng được sản xuất tuyệt đối. Có nhiều tổn thương trong việc tổng hợp chất đạm, tạo ra chất đạm không bình thường mà khi tích tụ với nhau sẽ gây hư hao cho tế bào, mô và những bộ phận. Theo thuyết này, khi ta về già thì khung hình dễ phạm những lỗi lầm kể trên, đưa đến sự già .Trong quy trình biến hóa của từng tế bào, có sự tích góp những chất phế thải. Sự tích lũy này hoàn toàn có thể xem như một phần của tiến trình lão hóa. Về phía những tế bào không có năng lực phân thân như tế bào cơ tim, thận và não, có một sự tích lũy từ từ của nhiều vật liệu mà những khoa học gia hoàn toàn có thể nhận ra dưới kính hiển vi nhờ một giải pháp nhuộm màu đặc biệt quan trọng. Một trong những chất đó là ” lipofuscin “, một chất mềm bộc lộ thực trạng ” hao mòn tả tơi ” của mô bào về già. Khoa học chưa tìm được nguồn gốc và tác động ảnh hưởng của lipofuscin, mà chỉ biết rằng nó tích góp trong não bộ người già và hoàn toàn có thể loại khỏi khung hình bằng vài dược phẩm. Người ta cũng đang điều tra và nghiên cứu coi sự loại trừ này có lợi hoặc có hại cho khung hình .Trong tế bào và mô lành mạnh luôn luôn có một sự luân chuyển những thành phần hệ trọng như : diệu tố, kích thích tố, và hóa chất dẫn truyền tín hiệu thần kinh. Trong mỗi quy trình luân chuyển thường có năng lực xảy ra những sai lầm đáng tiếc. Nếu những sai lầm đáng tiếc đó tích góp tới một mức độ cao thì tế bào hoặc mô trở thành bất khả dụng và hoàn toàn có thể chết. Ví dụ nếu một hóa chất ở tế bào não bộ bị suy thoái và khủng hoảng thì dù cho những tế bào đó còn sống nhưng não bộ cũng mất công dụng điều khiển và tinh chỉnh những bộ phận trong khung hình. Nếu những tế bào khiếm khuyết sinh sôi nảy nở thì dù cho chúng không nằm trong những cơ quan điều khiển và tinh chỉnh khung hình, hàng loạt khung hình cũng hoàn toàn có thể bị hủy hoại dẫn đến tử trận, như trường hợp những bệnh ung thư .

Tích trữ những đột biến[sửa|sửa mã nguồn]

Thuyết này tương quan tới những tế bào thân ( somatic cells ) là loại tế bào luôn luôn sinh sản và diệt trừ. Gen trong tế bào bị tác động ảnh hưởng của những tác nhân nguy cơ tiềm ẩn như tia phóng xạ, hóa chất độc, biến hóa cấu trúc, khiến tế bào hư hao, công dụng xô lệch, khung hình kém hoạt động giải trí. Sự đột biến hoàn toàn có thể truyền sang thế hệ sau đó của tế bào .

Liên quan đến đột biến gen[sửa|sửa mã nguồn]

Hội chứng già trước tuổi[sửa|sửa mã nguồn]

Nhóm điều tra và nghiên cứu phát hiện ra 18 trong số 20 bệnh nhân già trước tuổi đều bị đột biến ở gen lamin A, thuộc nhiễm sắc thể số một. Tại đó, trật tự của hai đơn vị chức năng DNA cơ bản là guanine và adenine bị đổi chỗ cho nhau. Tiến sĩ Maria Eriksson thuộc nhóm nghiên cứu và điều tra nói : ” Ban đầu, chúng tôi không hề tin được hiệu quả này, làm thế nào một đột biến nhỏ như vậy lại dẫn đến hậu quả kinh khủng nhường ấy “. Bà cho biết lamin A, hay còn gọi là LMNA còn tương quan đến sáu căn bệnh khác .Căn bệnh lão hóa ở trẻ nhỏ, hay còn gọi là hội chứng già trước tuổi Hutchingson-Gilford, lần tiên phong được phát hiện vào năm 1886. Bệnh nhân không phát hiện vào lúc mới sinh mà phải 18 tháng sau đó mới có những triệu chứng của tuổi già, như bị lão hóa, còi cọc, da nhăn nheo, mặt nhỏ, quai hàm to gần bằng đầu, xương trở nên giòn, bị hói vào lúc 4 tuổi, cơ quan nội tạng rệu rã và thường tử trận ở tuổi 13 vì những bệnh của người già như bệnh tim, đột quỵ. Chiều cao của trẻ không quá 1 m và chỉ cân nặng khoảng chừng 13-15 cân. Tuy nhiên, trẻ mắc căn bệnh này thường có trí mưu trí trên mức thông thường. Ví dụ như trường hợp mắc bệnh của cậu bé John Tacket, 15 tuổi, bang Michigan, Mỹ. Cậu chỉ cao khoảng chừng 1 m. Tacket học lớp 9, rất giỏi môn toán và chơi trò pool chuyên nghiệp. Tuy nhiên, Tacket bị đau thắt ngực – một triệu chứng của bệnh tim chỉ Open ở người già vào lúc 60-70 tuổi .Trước đây, có giả thiết cho rằng bệnh này mang tính di truyền ( đột biến trong tinh trùng của người cha truyền vào phôi của con ). Tuy nhiên điều tra và nghiên cứu mới đã cho thấy bệnh này mang tính tự phát. Trên quốc tế, cứ khoảng chừng 4-8 triệu trẻ nhỏ thì có một trường hợp bị lão hóa sớm. Chính vì vậy việc nghiên cứu và điều tra bệnh này rất khó vì số bệnh nhân trong một thời gian là có hạn. Bên cạnh việc phát hiện ra tác nhân gây lão hóa ở trẻ, nghiên cứu và điều tra này còn giúp những nhà khoa học hiểu rõ hơn về quy trình tăng trưởng tuổi già thông thường. Trong thời hạn tới, những nhà khoa học sẽ tập trung chuyên sâu tìm ra loại thuốc có năng lực lặp lại trật tự của gen lamin A .

Đột biến gen tạo nên sự trường thọ[sửa|sửa mã nguồn]

Các nhà khoa học đã tìm thấy một đột biến gen chung trên những người sống lâu trăm tuổi. Phát hiện này hoàn toàn có thể là chìa khóa quan trọng để tìm ra phương pháp tránh được sự lão hóa. Trong nghiên cứu và điều tra trên 52 cụ già Ý, đều thọ hơn trăm tuổi, những nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ California ở Pasadena ( Mỹ ) nhận thấy : 17 % trong số này có chứa đột biến C150T trong DNA ty thể ( loại DNA nằm ngoài nhân tế bào ). Trong khi đó, chỉ có 3,4 % trong số 117 người dưới tuổi 99 là chứa đột biến trên, nghĩa là chỉ bằng một Phần Trăm .Theo những nhà nghiên cứu, có vẻ như đột biến C150T đã kích thích sự tái tạo của DNA ty thể, được cho phép khung hình sửa chữa thay thế những tế bào già nua một cách nhanh hơn. Để kiểm tra xem đột biến trên có phải là do di truyền hay không, những nhà khoa học đã điều tra và nghiên cứu mẫu tế bào da của những người thí nghiệm được tích lũy hai lần cách nhau 9-19 năm. Trên một số ít người, cả hai mẫu đều chứa đột biến, trong khi những người khác đột biến Open sau. Điều đó chứng tỏ, đột biến này hoàn toàn có thể di truyền, cũng hoàn toàn có thể phát sinh trong quy trình sống .

Những giả thuyết tiến hóa[sửa|sửa mã nguồn]

Sự lão hóa xảy ra rất khác nhau giữa những loài và cả trong cùng một loài. Nhìn theo góc nhìn tiến hóa thì loài nào càng ít thiên địch càng sống lâu. Lý do là sự góp phần của từng thành viên vào sự tiến hóa của loài chỉ quan trọng cho đến khi thành viên đó hoàn tất quy trình sinh sản, truyền lại vốn di truyền cho thế hệ tiếp nối. Tất cả những đột biến gây chết trước khi một thành viên hoàn toàn có thể sinh sản đều bị tinh lọc tự nhiên vô hiệu nhanh gọn, nhưng những đột biến gây chết ở tuổi sau sinh sản thì không bị tinh lọc. Càng ít thiên địch, độ tuổi sinh sản càng được lê dài, chọc lọc tự nhiên càng có thời cơ vô hiệu những đột biến gây bất lợi ở độ tuổi cao. Ví dụ, chuột và dơi rất giống nhau, cùng kích cỡ, nhưng dơi sống 30 năm, chuột sống chỉ 2-3 năm. Chim thường sống lâu, chim biển là sống lâu hơn cả .

Điều hòa gene[sửa|sửa mã nguồn]

Lão hóa còn do điều hòa biểu hiện gene. Có một số gene được cho là có vai trò quan trọng trong quá trình lão hóa. Nghiên cứu ở nấm men (Saccharomyces cerevisiae, ruồi dấm (Drosophila melanogaster) và giun Caenorhabditis elegans cho thấy có ít nhất hai con đường lão hóa liên quan đến gene Sir2 và nhóm gene chống oxy hóa (như gene mã hóa cho superoxide dismutase ở nấm men).

Lão hóa tế bào[sửa|sửa mã nguồn]

Lão hóa tế bào là hiện tượng tế bào không còn khả năng phân chia. Tuy nhiên, không phải ở tế bào nào cũng có hiện tượng lão hóa. Sinh vật đơn bào phân chia bằng trực phân, nguyên phân không có hiện tượng này. Ở một số loài như bọt biển, san hô và tôm hùm cũng không có lão hóa tế bào (tuy nhiên chúng có thiên địch và bệnh tật, nên vẫn chết, tôm hùm sẽ lớn mãi nếu không có gì “trở ngại”, con lớn kỉ lục cũng cỡ 20 kg). Ở các sinh vật mà tế bào lão hóa, những tế bào này sẽ phân chia đến giai đoạn “hậu-nguyên phân” (post-mitosis), khi đó chúng mất khả năng phân chia. T

Vấn đề còn đang trong tiến trình điều tra và nghiên cứu. Tuy nhiên, ý niệm được gật đầu thoáng đãng là sự lão hóa của tế bào có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa sự tăng trưởng của ung thư. Khi tế bào sinh dưỡng nguyên phân liên tục sẽ có sai sót trong quy trình sao chép DNA, sai sót này tích tụ qua nhiều lần nguyên phân sẽ có nguy cơ biến tế bào thành tế bào ung thư nếu nó không bị lão hóa, ngừng phân loại và ở đầu cuối là chết đi. Gần đây, telomere ( đầu mút của nhiễm sắc thể ) được cho là giữ vai trò trong việc số lượng giới hạn số lần phân loại của tế bào .

Tác dụng của hóa chất[sửa|sửa mã nguồn]

Lão hóa hoàn toàn có thể được gây ra do những tổn thương hóa học. Các đại phân tử sinh học như protein cấu trúc hay DNA hoàn toàn có thể bị tổn thương do những tác nhân hóa học như oxy ( còn gọi là oxy hóa ), đường và stress gây ra sự lão hóa. Các tổn thương hoàn toàn có thể có là phá vỡ mạch đa phân, tạo link chéo giữa những polymer sinh học, hay gắn những gốc hóa học lạ vào phân tử sinh học. Được nói đến nhiều nhất là tai hại của những gốc tự do .

  • Đoàn Yên (1998), Lão hóa, Nhà xuất bản Y học Hà Nội, tr. 350-517
  • Nguyễn Hữu Chấn (2000), Những vấn đề hóa sinh hiện đại, Nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật, tr. 220-240
  • Braunwald Isselbacher, Martin Wilson, Kasper Fauci (2004), Các nguyên lý y học nội khoa, tập 1, Nhà xuất bản Y Học, tr.820-832
  • http://www.medinet.hochiminhcity.gov.vn/data/news/2003/12/1822/xxdinhduonghoplyonguoicaotuoi.htm Lưu trữ 2010-07-05 tại Wayback Machine
  • http://www.vnexpress.net/Vietnam/Suc-khoe/2003/11/3B9CD38C/
  • http://vnexpress.net/Vietnam/Suc-khoe/2004/03/3B9D01D6/
  • http://www.vnexpress.net/Vietnam/Suc-khoe/2005/02/3B9DBC4A/ Lưu trữ 2010-02-21 tại Wayback Machine

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.